Trong chuyến thiện nguyện Hà Giang đầu năm nay của mình, thật là duyên khi có thể đi được cả hai nhánh khác nhau: Nhánh Hoàng Su Phì với những thửa ruộng bậc thang, nhìn rất thơ mộng mà không biết bao nhiêu giọt mồ hôi của người nông dân đã rơi xuống; nhánh còn lại để tạo nên hình chữ Y của địa hình Hà Giang, chính là cao nguyên đá Đồng Văn, một vùng núi non hùng vĩ ẩn chứa bao thâm trầm của ý chí, nghị lực xen lẫn sự cơ cực vất vả của người dân khi sinh sống nơi đây.
Sau khi phát quà cho đồng bào ở Hoàng Su Phì, đoàn mình “vén mây” đi về phía Đồng Văn để đến bản làng của Mèo Vạc – Hà Giang. Ở cung đường này phải nói là trùng điệp núi non, rất hùng vĩ. Mạn này có nhiều điểm du lịch nổi tiếng, như dốc Thẩm Mã, cổng Trời, sông Nho Quế, nhà của Pao, nhà vua Mèo,… nên đường sá được đầu tư khá tốt. Nhưng vì men theo núi nên những đoạn đường hình chữ Z, M hay N khá nhiều, có những đoạn một bên là vách núi, một bên là vực sâu thăm thẳm, thỉnh thoảng còn có hiện tượng sạt núi hoặc đá lăn xuống đường, nên bác tài chạy cung đường này tinh thần cũng phải rất tỉnh, mắt phải sáng để bẻ lái cho kịp, có cả lúc đi trong mây, trong sương ở những đoạn đường trên đỉnh núi…
Không hổ danh là “cao nguyên đá”, ở đây đặc sản nhiều nhất là đá. Đá trên núi, đá hai bên đường đi, đá xung quanh nhà, nói chung ở đâu cũng thấy toàn đá với đá. Người ta sống với đá, xếp từng viên đá xây nhà, làm hàng rào cổng, làm ranh giới chia đất và làm cả mộ phần cho người chết, có thể nói là đã sanh ra trên cao nguyên đá thì sống với đá, chết nằm trong đá. Vì đá quá nhiều, để có những khoảnh đất hiếm hoi gieo xuống cây cải, cây bắp, người ta nhặt những viên đá nhỏ trong hốc hay khoảnh đất nhỏ ra, đôi khi phải đi lấy những gùi đất ở xa về đổ vào hốc đá để trồng trọt. Vì vậy, mặc dù được đầu tư du lịch, nhưng chỉ trung tâm thị trấn hoặc những nơi có thắng cảnh thì tương đối phát triển, còn lại vẫn khó khăn trăm bề.
Khi vô bản để phát quà, tụi mình thật muốn chia sẻ hết những gì có thể, cả chiếc áo lạnh mặc trên người cũng muốn gửi lại để sưởi chút hơi ấm trong không gian đồi núi. Một phần vì phải đi qua những con đường quanh co khúc khuỷu, những ngôi nhà ở cách nhau khá xa, phần còn lại là thấy những người bị thương tật từ lao động khá nhiều, người mạnh khỏe thì cuộc sống quá đơn sơ. Như Trường tiểu học của bản mà đoàn mình ghé lại, cơ sở vật chất như không thể đơn sơ hơn. Những cái bàn nhỏ xíu cũ kĩ, trường học chỉ có hai lớp học bé tí. Có lẽ vì chỉ học ban ngày nên trong lớp không có đèn, cứ tối om om. Muốn chụp hình, phải rủ nhau qua lớp mầm non ngồi ké. Dù vậy, những ánh mắt ngơ ngác vẫn rất hăng say đọc bài, trời thì lạnh mà có em còn đi chân đất, hoặc mang những đôi dép sắp đứt hết quai,…
Dẫu vậy, mình nhận thấy những con người và cây cối ở vùng đất này đều có một sức sống âm thầm mà hết sức mãnh liệt. Và hình như những Mạnh Thường Quân lên đây san sẻ khó khăn cũng ít nhiều ảnh hưởng từ trường tích cực đó, nên mặc dù mỗi chuyến đi đều có những vất vả riêng (đôi khi còn nguy hiểm), nhưng ai đã một lần đến, đều nguyện ý có dịp sẽ quay lại lần nữa. Mình cũng không ngoại lệ. Hy vọng những sức sống mãnh liệt và tinh thần chịu thương, chịu khó của đồng bào vùng đất đặc biệt này sẽ được lan tỏa xa hơn, để những cánh tay miền xuôi sẽ nối dài, bắc thêm nhiều nhịp cầu, xây dựng các công trình giáo dục và y tế cộng đồng để nâng cao chất lượng cuộc sống những vị anh hùng giữ đất cho quê hương nơi địa đầu Tổ quốc.
Suối Thông (ĐSHĐ-128)
