Trong lịch sử Phật giáo Bình Định nói riêng và Phật giáo Việt Nam nói chung, có những bậc Ni lưu lặng lẽ dâng hiến trọn đời mình cho đạo pháp, để rồi khi nhìn lại, dấu chân của các Ngài đã hóa thành những viên gạch vững bền cho ngôi nhà Phật giáo xứ sở. Cố Ni trưởng Thích Nữ Hạnh Nghiêm – Nguyên Phó Trưởng ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Định, Viện chủ chùa Lộc Uyển – là một trong những bậc chân tu như vậy. Cuộc đời Ni trưởng là biểu tượng của trí tuệ, sự kiên định và lòng từ bi bất tận, một đời tận tụy vì sự hưng thịnh của Ni giới và sự phát triển của Phật giáo quê hương.
Sinh năm 1935 trong một gia đình Nho phong đạo hạnh ở làng Vĩnh Lộc (Tây Sơn, Bình Định), Ni trưởng – thế danh Vũ Thụy Minh Thùy – đã sớm được gieo hạt giống Bồ đề từ sự hướng dẫn của thân mẫu và người cậu ruột là Hòa thượng Giác Tánh. Từ những năm tháng thơ ấu đến khi trưởng thành trong đường đạo, cuộc đời của Ni trưởng là hành trình vượt qua vô vàn gian khó nhưng chưa từng rời xa chí nguyện xuất trần. Từng bước đi của Người là minh chứng cho nghị lực tinh tấn, cho tinh thần “Phụng sự chúng sanh là cúng dường chư Phật”.
Một đời tu học nghiêm cần, nền tảng trí tuệ vững vàng của Ni trưởng.
Ngay từ tuổi ấu niên, Ni trưởng đã được tu học với nhiều bậc cao Tăng danh đức của Phật giáo Việt Nam như Hòa thượng Huyền Quang, Hòa thượng Trí Nghiêm,… Thời gian tu học tại Phật học viện Hải Đức – Trung tâm đào tạo Phật học lớn nhất Trung phần – đã rèn luyện cho Người nền tảng giáo lý vững chắc, cùng tâm nguyện phụng sự cho sự nghiệp giáo dục Phật giáo.
Từ năm 1992-2009, Ni trưởng đảm nhiệm vai trò Phó Hiệu trưởng kiêm Giám luật Ni tại Trường Trung cấp Phật học Nguyên Thiều, dạy Luật cho nhiều thế hệ Ni sinh. Người còn đảm nhiệm vai trò Giáo thọ Sư hay A-xà-lê trong hàng loạt Đại Giới đàn lớn của Phật giáo Bình Định và khu vực Tây Nguyên.
Chính sự nghiêm trì giới luật, tinh chuyên Giáo – Luật của Người đã góp phần nuôi dưỡng, định hướng sự phát triển trang nghiêm, đúng pháp của Ni giới Bình Định suốt nhiều thập kỷ.
Ni trưởng Hạnh Nghiêm vai trò lãnh đạo và các Phật sự trọng yếu của Ni giới Bình Định.
Với đức hạnh và uy tín, Ni trưởng đã kết nối, nâng đỡ và thúc đẩy các hoạt động của Ni giới trong toàn tỉnh, tạo môi trường thuận lợi để Ni sinh tu học, phụng sự và trưởng thành, kiến thiết và phát triển tự viện – dấu ấn sâu đậm tại Quy Nhơn. Là một trong những người kiến tạo nền tảng vững bền cho Ni giới tỉnh nhà.
Suốt nhiều năm giữ vai trò lãnh đạo Ni giới, Ni trưởng là cầu nối giữa truyền thống và hiện đại, giữa tinh thần kỷ luật nghiêm minh và lòng từ hòa giáo dưỡng. Người khuyến khích Ni chúng học giới, học luật, chú trọng đến sự trưởng thành toàn diện: học Phật học, học văn hóa và tích cực phụng sự Giáo hội. Chính nhờ tinh thần này, nhiều thế hệ Ni trẻ Bình Định đã trưởng thành, đảm nhận vai trò Trụ trì, tham gia công tác Phật sự trong và ngoài tỉnh.
Ni trưởng đã độ trên 30 đệ tử xuất gia, hơn 15 vị y chỉ, trong đó nhiều vị đã trở thành những trụ cột mới của Ni giới. Không chỉ truyền dạy bằng lời nói, Người giáo dưỡng bằng chính đời sống giản dị, nghiêm trì giới luật và tâm từ bi luôn rộng mở. Đồ chúng của Người thường truyền nhau lời dạy: “Độ người là tạo duyên cho họ tu, còn thành tựu hay không là do mỗi người tự giác.”
Ni trưởng Hạnh Nghiêm một tấm gương thân giáo vượt lên mọi gian khó.
Trải qua nhiều thời kỳ biến động của đất nước, khi thì chiến tranh, lúc thì kinh tế khó khăn, Ni trưởng chưa từng rời bỏ con đường đã chọn. Những năm về quê khai hoang, làm ruộng, xây dựng thiền thất từ mái nhà tổ tiên – đó là minh chứng cho ý chí kiên định và tinh thần nhẫn nại của Người. Ni trưởng không chỉ dạy học, hành đạo, mà còn sống cùng dân làng, chia sẻ khó khăn, trở thành chỗ dựa tinh thần cho nhiều thế hệ Phật tử.
Cố Ni trưởng Thích Nữ Hạnh Nghiêm là biểu tượng hiếm quý của bậc Ni trưởng tài đức: trí tuệ kiên định, hạnh nguyện bền bỉ, đời sống giản dị mà trang nghiêm. Từ bước chân tuổi thơ vào chùa làng, đến những thập niên dấn thân làm đạo, giáo dục, lãnh đạo và kiến thiết tự viện, tất cả đều in đậm dấu ấn của một con người luôn trọn đời mình phụng hiến cho đạo pháp và dân tộc.
Đối với Phật giáo Bình Định, Người là thạch trụ; với đồ chúng, Người là bậc Thầy mô phạm; với cộng đồng Phật tử, Người là suối nguồn từ bi và sự kiên định. Di sản lớn nhất của Ni trưởng không chỉ là những công trình, mà còn là tấm gương tinh tấn, mẫu mực và nhân hậu. Hạnh nghiệp của Người vẫn tiếp tục lan tỏa, nâng đỡ và soi đường cho hậu học hôm nay và mai sau.
TS. Bùi Thị Thủy {ĐSHĐ-147}
