Con người – chủ thể cô độc ngay từ khi sanh ra cho đến lúc nhắm mắt lìa đời. Rồi trôi lăn trong sáu nẻo luân hồi, một mình chịu đau thương, một mình hưởng hạnh phúc, cô độc một cách tuyệt đối. Trong kiếp sống ngắn ngủi nào đó, có thể chúng ta có những mối dây liên hệ với cuộc đời, với người thân, nhưng nhìn chung đó chỉ là những sợi dây lỏng lẻo, có thể đứt bất kỳ lúc nào.
Từ khi mới hoài thai, nằm trong bụng mẹ, bào thai đã chịu những nỗi khổ riêng mà ngay cả người mẹ cũng không chia sẻ được. Theo kinh Mục Liên Sám Pháp thì nếu mẹ ăn no bào thai cảm thấy nghẹt thở, khi mẹ đói lòng lại thấy chơi vơi, mẹ uống nước lạnh thì thấy tê buốt, mẹ uống nước nóng thì thấy đau rát… Đến lúc chào đời, rời khỏi lòng mẹ cũng là lúc đứa trẻ chính thức bước vào thế giới riêng. Dù được bố mẹ yêu thương bao nhiêu, cũng không thể chịu đau thay con trong những lúc trái gió trở trời hay những khi bị hành do mọc răng, thay răng… Lớn lên một chút lại phải đi học. Dù cha mẹ có nâng niu đến mấy cũng không thể chịu cực khổ học thế cho con mà con phải tự mình học lấy. Khi kết bạn, không phải chuyện gì cũng có thể chia sẻ cùng nhau, cho dù rất thân. Không phải lúc nào bạn cũng có mặt khi ta cần, hiểu và thông cảm với ta như chính bản thân ta cảm nhận. Với người yêu thì càng không phải chuyện gì cũng có thể nói, mà đời thường gọi đó là “người dưng”, coi nhau là “đối phương”. Như “ông hoàng thơ tình” Xuân Diệu đã từng nói:
“Dù tin tưởng: chung một đời một mộng
Em là em, anh vẫn cứ là anh
Có thể nào qua Vạn Lý Trường Thành
Của hai vũ trụ chữa đầy bí mật.”
Vì thế nên dù có thành vợ thành chồng, sống với nhau hết lòng, cùng chia ngọt sẻ bùi mà mỗi người vẫn có những khoảng trời riêng, “đối phương” không bao giờ biết, dù có biết cũng không thể đặt chân vào. Do đó mà có những cặp vợ chồng sống với nhau gần hết cuộc đời, vẫn thấy mình không hiểu hết, không thể chịu đựng nổi người kia, thậm chí phải dẫn ra tòa ly dị ở tuổi “gần đất xa trời”.
Ai có con rồi mới biết, cha mẹ chỉ gần gũi chăm sóc và hiểu được phần nào khi chúng còn nhỏ. Lớn lên, mọi đứa trẻ đều muốn bước ra thế giới bên ngoài, để học hỏi, tự do giao lưu và xây dựng tương lai sự nghiệp cho bản thân. Nhiều khi nhìn con mình thay đổi mà cha mẹ không sao hiểu nổi, đành thở dài với câu: “Cha mẹ sanh con trời sanh tính”. Người nào có phước, có được con hiếu thảo, biết lo lắng chăm sóc cho cha mẹ thì cũng có giới hạn nhất định, rồi người nào cũng lo việc người nấy.
Đó là nói chung cho những số phận may mắn. Còn người bạc phước, sanh ra đã bị bỏ rơi, phải tự lo lấy mọi thứ; Những người gặp phải bạn đời không tốt, vô trách nhiệm hoặc lừa dối gia đình; Hay có những đứa con bất hiếu, thì nỗi đau khổ biết nói sao cho xiết, chia sẻ bao nhiêu thì vơi?
Tình cảm thiêng liêng, vững chắc nhất là tình cảm cha mẹ đối với con cái, nhưng không phải có chuyện gì ta cũng có thể chạy về với ba mẹ. Có rất nhiều việc, mình phải tự quyết định và chịu trách nhiệm lấy. Có những nỗi khổ tâm không thể chia sẻ cùng ai, cho dù người đó là cha hay mẹ. Đó là chưa kể những sứt mẻ tình cảm giữa cha mẹ và con cái vì trăm ngàn lý do, lúc đó không ai thèm nhìn mặt ai, còn xa lạ hơn cả người dưng.
Dù gặp đau khổ hay hạnh phúc thì gia đình, người thân cũng chỉ gần gũi ta được trong một đời, lúc sinh tiền. Khi cái chết đến, ta cũng phải ra đi một mình. Ví có người vì quá yêu thương mà chết theo, cũng không thể cùng đi một đường, mà mỗi người phải theo nghiệp duyên riêng của mình, dù có gặp, muốn chịu khổ cho nhau cũng chẳng được.
Sống trên đời, ai cũng biết sẽ có ngày mình phải ra đi một mình, phải gặt hái những kết quả mình đã tạo ra lúc sanh tiền, dù muốn hay không. Nhưng có mấy ai chịu lo trước? Để đến lúc nước tới chân thì hốt hoảng, hối hận, nào có ích gì? Con người nói chung thường hay có tính ỷ lại. Đi đâu cũng thích có người đi cùng, làm việc gì cũng muốn có bạn làm chung. Khi có chuyện xảy ra thường không chấp nhận, không chịu giải quyết một mình mà muốn tìm người giúp đỡ, dựa dẫm hay là những nguồn vui bên ngoài để khỏa lấp.
Trước khi Nhập Niết-bàn, đức Phật đã từng dạy: “Hãy nương tựa vào chính mình, hãy nương tựa vào Chánh pháp hãy tự làm hòn đảo cho chính mình”, và “hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi!”.
Lời dạy đó không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với người xuất gia mà cả nhân loại đều hết sức cần. Vì không có gì chắc chắn bằng tự mình làm chỗ dựa cho chính mình. Sống chan hòa cùng tất cả, không quay lưng với cuộc đời, nhưng phải biết xây dựng chỗ dựa vững chắc
Suối Thông {ĐSHĐ-148}
