Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ
Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh.
Câu đối Tết dân gian đã quá quen thuộc với tập tục cổ truyền dân tộc. Có những cái mất dần theo thời gian như pháo đỏ, cây nêu, nhưng dưa hành, bánh chưng vẫn vĩnh cửu với người dân Việt Nam.
Dưa hành được chế biến từ củ hành ta, một gia vị cổ điển và phổ biến tạo phần thơm ngon, hấp dẫn cho các món ăn. Chẳng thế, từ xưa nhân dân ta đã có câu tục ngữ: “Trăm thứ canh, không hành không ngon”.
Hành củ có thể ăn sống, dầm giấm, luộc chín, còn hành lá luôn có mặt trong các món xào nấu. Đặc biệt, dưa hành đã trở thành món ăn truyền thống trong mấy ngày Tết cổ truyền đầu năm mới.
Y học cổ truyền coi củ hành ta có vị cay, tính ấm, vào hai kinh phế và vị, có tác dụng lợi tiểu, làm toát mồ hôi, giải nhiệt, giúp tiêu hóa, kháng khuẩn. “Tuệ Tĩnh Nam dược thần hiệu” đã dùng hành ta sắc uống chữa bí tiểu và lấy hành giã nát trộn với mật ong đắp băng làm mau lành vết thương.
Khoa học chứng minh, hành lá có tác dụng kích thích tiêu hóa, làm ăn ngon miệng, chống đầy bụng, khó tiêu vì trong hành có các men tiêu hóa góp phần cho quá trình chuyển hóa các chất đạm, đường và mỡ. Chất alicin trong tinh dầu hành có tác dụng kháng khuẩn mạnh.
Theo kinh nghiệm dân gian, mỗi khi bị cảm cúm, nhức đầu người ta lấy 3 củ hành ta gồm cả lá, một nắm lá tía tô, 1-2 muỗng gừng sống, 1 quả trứng gà. Lá hành và tía tô rửa sạch, xắt nhỏ, củ hành và gừng giã nát. Tất cả cho vào cái bát, đập trứng gà vào trộn đều, thêm nước mắm hoặc vài hạt muối. Cháo nấu chín đang lúc còn sôi, đem đổ vào bát có các thứ đã trộn đều, ăn nóng. Sau đó đắp chăn nằm nghỉ cho ra mồ hôi. Nước sắc củ hành lá uống chữa bí tiểu, đại tiện khó khăn, dùng xông chữa cảm cúm, ngạt mũi, viêm mũi, súc miệng tránh được những bệnh về răng miệng và thụt hậu môn để lấy giun kim. Củ hành ta phơi khô phối hợp với củ gừng già, sao thơm sắc nước uống làm thuốc kích thích tiêu hóa, chống nôn mửa.
Để chữa mụn nhọt, lấy một củ hành ta giã với ít muối, lấy vải sạch bọc lại, hơ nóng đắp băng. Mỗi ngày một lần.
Bên cạnh hành ta, còn có hành tây cũng là vị thuốc tốt chữa được nhiều bệnh. Hành tây có nguồn gốc từ vùng ôn đới, nay đã có mặt ở khắp thế giới. Củ hành tây chứa 0, 015% tinh dầu gồm allyl, – disulfur, allyl propul disulfur phytin, inulin, đường, acid hữu cơ, muối khoáng Na, Fe, K, Ca, P, vitamin B, C, PP. Đặc biệt là chất phytoncid có tác dụng kháng khuẩn rất mạnh. Do đó, khi nhai hành tây răng miệng trở nên sạch sẽ, vô khuẩn. Hành tây có tác dụng trừ đờm, lợi tiểu, sát khuẩn, kích thích tiêu hóa, chữa được ho, phù thũng, chứng xơ gan cổ trướng, đái đường, dùng dưới dạng cồn thuốc gồm nước ép củ hành tươi và cồn 90 độ (lượng bằng nhau). Ngày uống từ 14-40g. Hành tây còn dùng để an thần, giảm đau, lọc máu.
Hành tây giã đắp cũng làm tan mụn nhọt. Củ hành tây rửa sạch, giã nát, lấy nước bôi lên da đầu nhiều lần, để yên trong vài giờ rồi gội sạch, làm sạch gầu, hết ngứa.
Theo tài liệu nước ngoài, hàng ngày uống nước hãm củ hành tây vào sáng sớm và trước khi đi ngủ chống được hiện tượng nhức mỏi. Đắp củ hành giã nhỏ hoặc xoa nước ép hành lên trán và thái dương, làm giảm đau đầu. Các nhà khoa học Hà Lan và Trung Quốc cho biết hàng ngày ăn hành tây đều đặn có thể ngăn ngừa được ung thư dạ dày đến 50%, vì trong hành tây có hợp chất sulfur hữu cơ chống ung thư và những chất chống độc khác với các chất gây ung thư và sự phát triển của các tế bào ác tính.
Các nhà dinh dưỡng học và y tế học thế giới đã coi hành tây và một số thực phẩm khác là những “siêu thực phẩm” bổ ích cho cơ thể, làm giảm mức cholesterol, nguy cơ của bệnh cao huyết áp và chống nấm. Các nhà y học cổ truyền Ba Lan lại dùng rượu hành tây để chống nhiễm khuẩn, tăng khả năng miễn dịch. Cách pha chế rượu hành tây như sau: Lấy 100-150g hành tây, xắt nhỏ trộn với 100g mật ong và chừng 1 lít rượu nguyên chất. Tất cả cho vào bình đậy kín, ngâm khoảng hai tuần lễ rồi lược bỏ bã. Mỗi ngày uống 3-4 muỗng canh.
Đàm Vũ {ĐSHĐ-147}
