Làm một người xuất gia, hoằng dương chánh pháp của Phật, tuyên truyền giảng giải giáo nghĩa của Phật, đây là trách nhiệm nên có. Giả sử tư duy tốt, biểu hiện có trí tuệ, thì có thể viết lách và phát triển về mặt văn hóa. Nếu tài ăn nói lưu loát thì có thể giảng kinh thuyết pháp và phát triển về mặt truyền giáo. Còn như đầu óc kém cỏi, khả năng hùng biện không tốt, điều đó không thành vấn đề, chỉ cần chịu phát tâm mở rộng lòng từ bi, có thể tạo sự nghiệp làm từ thiện, hoặc siêng năng tu trì, chịu đựng khổ hạnh trong cửa Phật, vẫn có hy vọng thành công.
Nếu thiếu cả ba điều này, thì phải dựa vào sự nỗ lực của bản thân tu hạnh nhẫn nhục, chịu khó, rộng kết duyên lành, vun đắp các mối quan hệ tốt đẹp. Kết duyên, chắc chắn chư Phật, chư Tổ và tất cả mọi người sẽ không cô phụ chúng ta. Người khắp trong thế giới, ai mà không hy vọng chúng ta kết duyên với họ? Nhân quả sẽ không phụ lòng chúng ta.
Kết duyên, cũng không nhất định phải dùng tiền bạc, bạn có thể kết duyên thông qua Phật pháp; giả sử không có Phật pháp, bạn có thể kết duyên với mọi người thông qua lao động; giả sử không có đủ sức lao động, thì có thể sử dụng lòng tốt, ý tốt, lời chúc phúc, sự khen ngợi, thấy họ làm, cùng phát khởi tâm hoan hỷ theo họ, tất cả những điều này đều là kết duyên. Cho nên, trong Phật giáo, không một cá nhân nào không thể tu hành và không một cá nhân nào không thể đắc đạo. Có thể nói, Phật pháp là bình đẳng, ai ai cũng có thể thành Phật.
Sáu căn đồng tu – làm ba việc tốt là tu trì
(六根同修. 行三好是修持)
Ngoài việc tu hành nêu trên, tôi còn đề xướng “Sáu căn đồng tu”. Nhãn căn, bạn cần rèn luyện ánh mắt từ bi để chiêm ngưỡng, xem kinh, đọc sách, nhìn mọi người, nhìn khắp thế gian bằng đôi mắt của Phật. Nhĩ căn, bạn phải cẩn thận nghe, biết nghe, khéo nghe, chăm chú nghe. Cái gọi là Đạo lý của Phật pháp, chính là “Thử phương chân giáo thể, thanh tịnh tại âm văn1”, mỗi một bộ kinh điển khởi đầu bằng cụm từ “Như Thị Ngã Văn” (如是我聞), chính là hiểu pháp, là lắng nghe pháp, là sự tu hành của nhĩ căn. Trong Nhị Thập Ngũ Viên Thông (二十五圓通) của Kinh Lăng Nghiêm (楞嚴經), chương Viên Thông thứ hai mươi lăm là Nhĩ Căn, nói rằng “Nhĩ Căn Viên Thông” (耳根圓通) là Pháp môn tu trì rất quan trọng, chứng ngộ tánh Phật thông qua các con đường khác nhau như Lục căn, Lục trần, Lục thức và Thất đại (Địa, thủy, hỏa, phong, không, kiến, thức)
Ngoài ra, cái mũi cũng không chỉ để cho chúng ta ngửi mùi thơm, ngửi mùi hôi, hay hít thở không khí, bạn có thể ngửi được pháp vị ở đâu không? Nơi có Pháp vị giống như không khí, có thể nuôi sống sinh mệnh của bạn, pháp vị có thể nuôi dưỡng pháp thân của bạn. Vậy, pháp chân chính ở đâu? Khứu giác của bạn có thể nhận ra nó không? Mặt khác, miệng nói lời tử tế, thân làm việc tốt đẹp, tâm chứa ý nhân hậu, đây là “ba bài tập tốt” mà tôi thường đề xướng.
Cái gọi là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và tâm, sáu căn đồng tu, mặc dù bần tăng hiểu được đạo lý này, nhưng từ khi còn bé đã biết mắt của mình không sắc bén, tai cũng không linh hoạt, mũi cũng không nhạy cảm, mặt khác chỉ dựa vào thân khẩu ý để tu hành, giống như “thân làm việc tốt”, thật sự tôi đã làm qua bao nhiêu là công việc khó khăn, đến nỗi “miệng nói những lời tốt đẹp”, tôi cũng tự mình tu hành luyện tập, bất kỳ việc gì đều phải lưu lại khẩu đức. Ví dụ, trong “Bần tăng có lời cần nói” (貧僧有話要說), có một bài văn đáng lẽ nên viết là “Giải quyết mâu thuẫn”, chỉ vì liên quan đến một số thị phi nhân ngã, nghĩ đến không nói cũng được để tránh phiền phức. Nhưng trong lòng tôi động viên miệng tôi nên đi truyền giáo, nên đi giảng kinh thuyết pháp, vì vậy, tôi sẽ nói về nhân duyên hoằng pháp trong chương này!
Khế lý khế cơ – câu chuyện Phật pháp hàm súc (契理契机. 故事蕴含佛法)
Từ lâu, bần tăng không cho rằng sáu căn của mình có công dụng đặc thù gì. Vào năm tôi mười sáu tuổi, một cuộc thi hùng biện dành cho học sinh được tổ chức tại núi Thê Hà (棲霞山) Nam Kinh, một trong những pháp huynh của Sư phụ tôi đã chủ trì hoạt động này, Người đã xếp tôi đứng đầu. Nhưng tôi không vui vì mình đạt giải Nhất, ngược lại cảm thấy mình không đủ tiêu chuẩn, tôi cho rằng không công bằng, đáng lẽ phải có người xuất sắc hơn chứ. Cho nên, tôi có một chút đổ lỗi vị pháp huynh của Sư phụ tôi, có lẽ vì mối quan hệ giữa Sư phụ tôi và Người, tôi nghĩ không nên tư tâm như vậy. Bần tăng tự biết, lúc còn nhỏ đã hiểu sở trường sở đoản của mình, hiểu rõ mình cần phải nỗ lực như thế nào.
Trước khi tôi chưa dùng lời nói để truyền giáo, thì đầu tiên tôi dùng văn tự để thuyết giảng. Năm tôi khoảng hai mươi tuổi, cái gọi là bỡn văn cợt chữ, tôi đã biên tập tạp chí “Nộ Đào” (怒濤), làm Tổng Biên tập bán nguyệt san “Hà Quang” (霞光) ở Từ Châu, và cũng đã đăng rất nhiều bài viết trên “Tân Giang Tô Báo” (新江蘇報) ở Trấn Giang.
Khi đến Đài Loan, tôi tự biết mình không có kỹ năng nào khác, vẫn phải dựa vào viết lách để truyền bá chánh pháp, không chỉ để tiêu khiển thời gian, mà tôi cũng muốn mượn cách này đóng góp một ít cho Phật giáo. Lúc đó, tôi đã làm giáo viên gần hai năm của Hội Giảng Tập Phật giáo Đài Loan, bây giờ hồi tưởng lại không biết mình nói vớ nói vẩn những gì, bởi vì, tôi chỉ dạy văn học Trung Quốc mà thôi, nên những ưu điểm hay khuyết điểm của văn học, tôi cũng không quan tâm.
Bài thuyết pháp thực sự đầu tiên của tôi là vào năm tôi hai mươi sáu tuổi. Tôi đã giảng “Quán Thế Âm Bồ tát Phổ Môn Phẩm” (觀世音菩薩普門品), tại chùa Lôi Âm ở Nghi Lan từ ngày mùng một tháng hai đến ngày mười chín tháng hai âm lịch. Hai mươi ngày này, đánh dấu sự khởi đầu cho mục đích sống của bần tăng là, lấy giảng kinh thuyết pháp phối hợp với viết văn để cúng dường cho cộng đồng xã hội.
Tôi cũng nghe nói một bài thuyết pháp không nên kéo dài quá nhiều ngày, bởi vì những người đến nghe chưa quen với Phật pháp. Tục ngữ có câu “chồn kéo gà càng kéo càng thưa” (黃鼠狼拖雞，越拖越稀), nghĩa là càng nghe người càng ít. Giống như Đại sư Ấn Quang (印光大師 1861-1940), trong những năm đầu của Trung Hoa Dân Quốc, Sư đã từng giảng kinh tại Thượng Hải trong ba ngày. Ngày đầu tiên người đông nghìn nghịt, ngày thứ hai người không đến một nửa, ngày thứ ba người càng ít hơn. Sư cảm thấy mọi người không phải đến để nghe Pháp, chỉ muốn xem thử Ấn Quang là một nhân vật ba đầu, sáu tay như thế nào, sau khi thấy rồi, không còn thú vị nữa. May mắn thay, mặc dù lúc đó tôi còn trẻ, nhưng trong suốt hai mươi ngày thuyết pháp ở Nghi Lan, mỗi ngày có hai đến ba trăm người nghe, và con số này ngày càng tăng. Vì vậy, khi bài thuyết pháp kết thúc, tổng cộng có một trăm linh tám người đã phát tâm quy y Tam bảo. Đây xem như là nhân duyên hoằng pháp đầu tiên của tôi.
Nhưng, thuận lợi viên mãn này, có lẽ liên quan đến việc truyền bá Phật pháp và đào tạo giảng dạy, mà tôi đã thực hiện vào mỗi Chủ nhật tại Miếu Thành Hoàng, Tân Trúc khi tôi mới đến Đài Loan. Hồi đó, đức tin của mọi người vào Phật giáo vẫn chưa được phát triển đầy đủ, mỗi khi tôi kể chuyện, họ thường tụ tập quanh tôi như thủy triều. Đợi đến khi câu chuyện kết thúc và tôi bắt đầu giảng đạo, mọi người mới dần dần tản đi. Một buổi thuyết giảng kéo dài hai tiếng đồng hồ, thường chứng kiến mọi người dần tụ tập rồi dần giải tán như thế.
Từ đó, tôi rút ra một bài học: Giảng kinh thuyết pháp, đôi khi nên dùng sự để hiển lý, đôi khi nên dùng lý để hiển sự, lý sự phải viên dung, phải khế hợp chân lý khế hợp căn cơ. Một bài giảng thành công là bài giảng có thể kết hợp giữa câu chuyện và giáo lý nhà Phật. Đây cũng là nguyên nhân tại sao sau này, tôi dành nhiều thời gian để nghiên cứu những câu chuyện trong kinh điển Phật giáo, tôi luôn dụng tâm đem những câu chuyện trong kinh điển Phật giáo, hoặc những câu chuyện nhỏ về cuộc sống của nhân gian đưa vào phần giảng pháp.
Đại sư Tinh Vân
Thanh Như dịch {ĐSHĐ-147}
- Thử phương chân giáo thể, thanh tịnh tại âm văn (此方真教體，清淨在音聞): Ở đây, “thử phương” chỉ cho cõi Ta bà của chúng ta đang sinh sống. “Chân giáo thể” ám chỉ bản chất chân thật của Phật pháp. Bởi vì chúng sinh trong cõi Ta bà có thính giác đặc biệt tinh nhạy, nên bản chất chân thật của Phật pháp có thể được hiển lộ và truyền đạt thông qua âm thanh. Nói cách khác, sự thanh tịnh và chân lý của Pháp có thể được chúng sinh nhận thức và thấu hiểu thông qua sự truyền bá của âm thanh.
