Tóm tắt:
Cố Ni trưởng Thích Nữ Huyền Tông là bậc chân tu khả kính, suốt đời phụng sự Đạo pháp và chúng sinh bằng tâm từ bi thanh khiết. Cuộc đời và hạnh nguyện của Ni trưởng tỏa hương đức hạnh, là tấm gương sáng cho hàng Ni chúng và Phật tử noi theo.
Dẫn nhập
Trong dòng chảy hơn hai ngàn năm của Phật giáo Việt Nam, hạnh nguyện của Ni giới luôn như những đóa sen thanh khiết, tỏa hương giới hạnh giữa cõi đời trần tục. Trên mảnh đất Bình Thuận hiền hòa, đã có biết bao bậc Ni trưởng nối gót chư Tổ, dốc lòng hoằng dương Chánh pháp, góp phần làm rạng rỡ Ni giới nước nhà. Trong hàng tòng lâm thạch trụ ấy, cố Ni trưởng Thích Nữ Huyền Tông (1918-2014) là bậc chân tu khả kính, trọn đời giữ vững tâm nguyện xuất trần, nghiêm trì giới luật, tiếp Ni độ chúng, hoằng pháp lợi sanh, tận tụy phụng sự Đạo pháp và dân tộc.
Dáng sen thanh khiết giữa miền cát trắng
Ni trưởng Thích Nữ Huyền Tông, thế danh Dương Thị Ngọc Cúc, sinh năm 1918 tại làng Đức Thắng, Phan Thiết, phủ Bình Thuận. Người là trưởng nữ của cụ ông Dương Ngọc Vinh (Pháp danh Tâm Quang) và cụ bà Trương Thị Mau (Pháp danh Trừng Lạc). Gia đình có sáu người con – bốn gái, hai trai – sống trong nề nếp gia phong hiền hậu, hiếu thuận và hướng thiện.
Từ thuở thiếu thời, tuy sống trong cảnh đủ đầy, Ni trưởng đã sớm khởi tâm nhàm chán thế tục, ưa thích đời sống thanh tịnh. Hạt giống Bồ-đề từ nhiều đời đã trổ mầm, khiến Người sớm nuôi chí xuất trần, cầu đạo giải thoát.
Năm 1934, khi vừa 16 tuổi, được thân mẫu dẫn đến chùa Long Hải (Mã Loạn) – Phan Thiết, Người đảnh lễ Đại lão Hòa thượng Thanh Nguyên cầu thọ Tam quy Ngũ giới và được ban pháp danh Trừng Tấn. Từ đây, chí nguyện xuất gia càng thêm kiên định.
Vượt sóng trần – vẹn tròn chí nguyện xuất gia
Năm 1935, Người quyết chí trốn nhà đi tu nhưng chưa thành. Gia đình vì thương con nên càng quản thúc nghiêm ngặt hơn. Tuy nhiên, lửa đạo trong lòng chưa bao giờ tắt. Năm sau, Người lại quyết tâm rời nhà lần nữa và lần này đã đến được chùa Hải Ấn (Gia Định, nay là Tân Sơn Nhì- TP.HCM) – ngôi chùa Ni đầu tiên của miền Nam.
Ngày Rằm tháng Bảy năm Bính Tý (1936), khi vừa đến chùa, với tâm chí thành tha thiết, Ni trưởng thỉnh cầu Bổn sư là Sư trưởng Hồng Thọ – Diệu Tịnh làm lễ thế phát (xuống tóc) ngay để khỏi bị gia đình bắt về. Thấy được tâm dõng mãnh của đệ tử, Sư trưởng đã trang nghiêm cử hành lễ thế phát ngay giờ Ngọ cùng ngày.
Cũng trong năm đó, dưới sự chứng minh của Sư trưởng Bổn sư, Ni trưởng được thọ giới Sa-di-ni vào ngày kỷ niệm Thành Đạo của Đức Phật (mùng 8 tháng Chạp) và được ban Pháp tự Huyền Tông. Từ đây, Người chính thức bước vào đời sống xuất gia, bắt đầu hành trình gieo duyên, hóa đạo.
Hương đạo tỏa khắp miền duyên hải
Năm 1938, theo lời thỉnh cầu của song thân và sự chấp thuận của Bổn sư, Người trở lại quê nhà trụ trì chùa Bình Quang, vừa hướng dẫn Phật tử tu học, vừa thuận tiện cho gia đình thăm viếng.
Ngày 19 tháng 2 năm Mậu Dần (1938) – vía Bồ Tát Quán Thế Âm – Ni trưởng thọ giới Thức-xoa-ma-na tại chùa Bình Quang.
Đến năm Canh Thìn (1940), trong lễ Phật Đản tại chùa Vạn An (Sa Đéc- Đồng Tháp), Ngài được thọ Cụ túc giới, trở thành bậc Tỳ-kheo-ni đầy đủ giới thể thanh tịnh, chính thức bước vào hàng Ni chúng chân chánh.
Tận tụy vì đạo – vun bồi hạt giống trí tuệ
Năm 1945, Ni trưởng tích cực tham gia phong trào đấu tranh yêu nước trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Năm 1963, Ni trưởng tham gia phong trào đấu tranh Phật giáo, đòi quyền bình đẳng tôn giáo.
Năm 1964, Phật sự tại Bình Thuận gặp nhiều khó khăn. Ni trưởng được cung thỉnh đảm nhiệm cùng lúc hai trọng trách: Trưởng ban Ni bộ Bắc tông tỉnh Bình Thuận và Quản lý trường Trung Học Bồ Đề – Phan Thiết.
Cùng với Hòa thượng Thích Huệ Tánh, Hòa thượng Thích Minh Tâm và Hiệu trưởng Phạm Tư Tề, Ni trưởng đã tận tâm vun bồi nền giáo dục Phật học tại địa phương. Dưới sự điều hành từ bi nhưng nghiêm cẩn của Người, trường Bồ Đề – Phan Thiết phát triển vững mạnh. Song song với trường Trung Học Bồ Đề – Phan Thiết, Người còn xin mở hai trường Mẫu giáo Kiều Đàm để dạy cho con em của những gia đình Phật Tử. Từ đó phát triển và trở thành môi trường đào tạo cả trí tuệ lẫn đạo đức cho thế hệ trẻ. Bên cạnh đó, Người là điểm tựa tinh thần để Ni chúng miền Bình Thuận yên tâm tu tập, vững vàng vượt qua mọi thử thách, tinh tấn hoằng pháp lợi sanh.
Tâm huyết giữ gìn mái chùa quê hương
Song song với công tác Giáo hội, Ni trưởng cũng dành trọn tâm huyết gìn giữ và trùng kiến Tổ đình Bình Quang – nơi gắn bó với cả cuộc đời tu học và hoằng pháp của Người.
Trong suốt cuộc đời tu hành và hoằng hóa, Ni trưởng đã thể hiện một tâm nguyện kiên định, một ý chí vững vàng và lòng bi mẫn vô biên đối với đạo pháp và chúng sanh. Từng bước trên con đường tu học, Ni trưởng không chỉ vun bồi giới thân huệ mạng cho tự thân, mà còn tận lực xây dựng cơ sở tự viện, tạo điều kiện cho chư Ni và Phật tử có nơi nương tựa, tu tập trong chánh pháp.
Năm 1945, giữa bối cảnh đất nước còn nhiều biến động, Ni trưởng đã vượt qua muôn vàn gian khó, nhờ hồng ân Tam Bảo gia hộ mà thiết lễ đổ đồng, cho đúc tượng Đức Bổn Sư bằng đồng để phụng thờ tại Tổ đình. Tôn tượng ấy, biểu trưng cho lòng tín tâm kiên cố và chí nguyện độ sanh của Ni trưởng, vẫn được tôn trí trang nghiêm tại Chánh điện cho đến ngày nay.
Từ năm 1949 đến năm 1951, với tâm nguyện kiến lập Đạo tràng thanh tịnh, Ni trưởng đã khởi công trùng kiến và tái thiết ngôi Chánh điện. Công trình được thực hiện trong điều kiện vật chất còn thiếu thốn, song với sự nỗ lực không ngừng và tinh thần đoàn kết của chư Ni, Phật tử, Tổ đình dần được hoàn thiện, trở thành nơi quy tụ đạo tâm và gieo trồng hạt giống Bồ-đề.
Đến năm 1965, Ni trưởng tiếp tục phát tâm xây dựng các công trình quan trọng như Tổ đường, Khách đường, Thiền đường và Nhà trù. Những công trình này không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và tu học của Ni chúng, mà còn thể hiện tấm lòng hiếu thuận và tri ân sâu sắc của Ni trưởng đối với song thân – Vì họ là người đã hết lòng hộ trì Tam Bảo, cúng dường tịnh tài, góp phần công đức lớn trong việc kiến thiết Tổ đình. Bởi nơi này là ngôi chùa Ni đầu tiên tại đất Bình Thuận – Phan Thiết và cũng là cái nôi của Ni giới Bình Thuận.
Trải qua bao thăng trầm của thời gian, dưới sự lãnh đạo và gương sáng của Ni trưởng, Tổ đình ngày càng được trang nghiêm, vững vàng, trở thành nơi tu học, hoằng pháp và gieo duyên phước điền cho nhiều thế hệ Ni giới và Phật tử gần xa. Công đức ấy thật vô lượng, vô biên, là tấm gương soi sáng cho hàng hậu học noi theo, tiếp bước con đường hoằng dương chánh pháp, lợi lạc quần sanh.
Người từng ân cần dạy Ni chúng: “Thầy cố gắng dựng xây lại ngôi chùa, Thầy tịch rồi, các con làm sao kham nổi việc này.” Lời nói dung dị mà chan chứa từ tâm của bậc Thầy hiền, để lại cho hậu học bao nỗi cảm hoài sâu lắng.
Truyền đăng tục diệm – nghiêm trì giới luật
Từ năm 25 tuổi, Ni trưởng đã bắt đầu tiếp độ đồ chúng. Những vị đệ tử đầu tiên như Ni trưởng Như Phước, Như Trí, Như Hoa… Đều trưởng thành dưới mái Tổ đình Bình Quang.
Chư Tăng Ni khắp hai miền Trung – Nam, khi có đệ tử nữ đủ duyên, thường gửi về nương học với Ni trưởng. Người vừa nghiêm khắc trong giới luật, vừa hiền hòa trong dạy dỗ, dùng Tam học: Giới – Định – Tuệ làm phương tiện, dùng pháp Lục hòa cộng trụ làm thanh quy thiền môn, dùng thân giáo và khẩu giáo làm tấm gương cho hậu học noi theo.
Lời dạy của Người khi thì nghiêm nghị, khi lại hiền hòa như suối mát, thấm đượm tình thương của người mẹ dõi theo từng bước con đi. Nhờ vậy, hàng Ni chúng dưới sự hướng dẫn của Người luôn an trú trong giới luật, trưởng dưỡng đạo tâm, phạm hạnh trang nghiêm. Tất cả đều trở thành những bậc Ni lưu trú Pháp vương gia trì Như Lai tạng, đem ánh sáng đạo vàng đến khắp muôn nơi.
Từ tâm lan tỏa giữa đời thường
Không chỉ tận tâm với đệ tử xuất gia, Ni trưởng còn mở rộng lòng từ bi đối với hàng Phật tử tại gia. Người truyền trao Tam quy Ngũ giới, hướng dẫn người dân tu tập đúng pháp, nhằm giúp họ trên con đường giải thoát.
Người không phân biệt giàu nghèo, địa vị xã hội hay tuổi tác. Ai có duyên đến với Ni trưởng đều nhận được sự thương yêu bao la, sự chỉ dạy tận tình và một tấm lòng từ bi vô lượng.
Tâm nguyện lớn nhất của Ni trưởng là hướng đến sự giải thoát cho chính mình, cho mọi người, và sự trường tồn của chốn Tổ truyền lưu giữ đạo pháp. Mọi hành động của Ni trưởng đều xuất phát từ lòng từ bi và trách nhiệm cao cả đối với Đạo pháp và chúng sanh.
Mây trắng thong dong – xuôi miền tịch tĩnh
Năm 1992, nhận thấy sức khỏe có phần suy giảm, Ni trưởng giao lại trọng trách Trụ trì Tổ đình Bình Quang cho đệ tử là Ni trưởng Thích Nữ Như Tâm, còn mình an vị ngôi Viện chủ.
Hơn một thập kỷ sống chung với bệnh duyên, Ni trưởng vẫn luôn kiên định chí nguyện xuất gia, xem trọng trách nhiệm của người tu hành hơn hết thảy. Dù thân có bệnh duyên, Người vẫn không ngơi nghỉ trong công hạnh tu tập và phụng sự đạo pháp. Ni trưởng thường tự nhắc mình phải tinh tấn hành trì để cầu giải thoát cho tự thân, đồng thời hết lòng chăm lo Tam Bảo, nuôi dưỡng và dìu dắt hàng đệ tử trở thành những bậc kế thừa vững chãi cho Phật pháp mai sau.
Trong suốt hành trình hướng dẫn Ni chúng tu học, Ni trưởng thường dạy: “Giáo pháp không nằm trong sách vở hay chữ nghĩa, mà chính là ở tiềm năng giác ngộ của mỗi người. Người tu phải biết uốn nắn tâm mình, lấy thân giáo và khẩu giáo làm gương sáng để hướng dẫn và truyền dạy đệ tử.” Lời dạy giản dị mà sâu sắc ấy đã trở thành kim chỉ nam trong đời sống tu tập của Ni trưởng cũng như hàng đệ tử, góp phần duy trì và lan tỏa tinh thần chánh pháp trong Ni đoàn.
Dù thân thể khiếm an, mỗi ngày Ni trưởng vẫn miên mật hành trì Kinh Lăng Nghiêm, niệm hồng danh Đức Phật A Di Đà, nhất tâm hướng về cảnh giới Cực Lạc- Đây chính là biểu tượng sáng ngời về thân giáo của Ni trưởng cho hàng đệ tử và Ni chúng Bình Quang. Cuộc đời Người là tấm gương sáng ngời về giới đức, là biểu tượng cho đời sống thanh tịnh, vô ngã vị tha, còn hơi thở là còn hiện thân độ chúng.
Vào lúc 5 giờ sáng, ngày mùng 8 tháng 7 năm Giáp Ngọ (2014), Ni trưởng thuận thế vô thường, thâu thần thị tịch, trụ thế 97 năm, trải qua 69 mùa an cư.
Đất trời Phan Thiết hôm ấy phủ mây sám, mưa nhẹ rơi như lệ tiễn đưa. Ni chúng và Phật tử đồng tâm cung thỉnh Người an nghỉ nơi Pháp giới vô biên, để lại hương giới đức thanh tịnh lan tỏa khắp muôn nơi.
Kết luận
Cuộc đời tu tập và hành đạo của Ni trưởng Thích Nữ Huyền Tông là biểu tượng cho đạo hạnh nghiêm trì giới luật, cho hạnh nguyện hoằng pháp lợi sanh không ngơi nghỉ. Gần một thế kỷ trụ thế, Người đã vượt qua bao thăng trầm, vẫn kiên định bước trên con đường giải thoát, luôn đặt sự nghiệp hoằng dương Chánh pháp và đào tạo Ni chúng lên hàng đầu.
Tấm lòng từ bi vô lượng, hạnh nguyện kiên cường và đạo phong trang nghiêm của Ni trưởng đã góp phần vun đắp nền tảng vững chắc cho Ni giới miền Bình Thuận nói riêng và Ni giới Việt Nam hôm nay nói chung. Người đã thuận thế vô thường, nhưng đạo hạnh của Người vẫn còn mãi, soi đường cho bao thế hệ Ni chúng và Phật tử trên bước đường tu học và hành đạo, lợi lạc quần sanh.
Giới thân thanh tịnh chơn thường,
Kết thành hương báu cúng dường Như Lai.
Tháng năm độ chúng miệt mài, Bình Quang Ni tự – dấu hài còn lưu.
Nam mô Bình Quang đường thượng, tự Lâm Tế Chánh Tông Tứ Thập Nhứt Thế húy thượng Nhựt hạ Chơn, tự Huyền Tông, hiệu Như Minh Giác linh Thầy thùy từ chứng giám
Ni trưởng Thích Nữ Như Trí
Tài liệu tham khảo
- Tiểu sử Ni trưởng Thích Nữ Huyền Tông, bản đánh máy, lưu hành nội bộ
- Văn Tưởng niệm 10 năm ngày Ni trưởng Thượng Huyền Hạ Tông viên tịch, bản đánh máy, lưu hành nội bộ.
