Thời tiết nóng bức của mùa hè khiến nhu cầu dùng nước giải khát tăng lên. Ngoài nước lọc bình thường, các loại nước giải khát khác đều có mặt lợi và hại cho sức khỏe.
Nước uống có ga
Nước ngọt đóng chai như Coca, Pepsi… thường chứa nhiều chất phụ gia, nếu uống nhiều và thường xuyên sẽ làm giảm tỉ lệ Ca/P vốn đã thấp trong khẩu phần ăn của người Việt. Dẫn đến việc làm giảm sự hấp thu canxi đường ruột, buộc cơ thể phải huy động canxi từ xương (thông qua tác dụng của parathyroid hormon) làm tăng nguy cơ loãng xương. Ngoài ra, dùng nhiều còn có ảnh hưởng xấu đến tiêu hóa và dạ dày.
Vì thế, với loại nước uống này, bạn nên dùng hạn chế, đặc biệt là đối với trẻ em và người đang giảm cân.
Nước trái cây đóng hộp
Hiện nay trên thị trường có khá nhiều loại này như đu đủ, xoài, dứa (thơm, khóm), chôm chôm, mãng cầu, vải… khá tiện dụng cho người tiêu dùng. Những thức uống này có chứa một số vitamin và khoáng chất cần thiết như beta-caro ten, Calci, K… và pectin trong các loại trái cây giúp giảm cholesterol trong máu, chống táo bón… Các loại nước chỉ dùng hương liệu như nước bí, sâm cao ly, bột cam thì không có những tác dụng trên.
Nước đóng chai
Có hai loại: nước khoáng hoặc nước suối và loại nước lấy từ giếng khoan hoặc nước đô thị qua xử lý vệ sinh. Nước khoáng thiên nhiên đóng chai chứa một số muối khoáng nhất định với tỉ lệ tương đối giữa chúng và các nguyên tố vi lượng hoặc các thành phần khác. Theo quy định thành phần nước khoáng không được pha với đường, không bổ sung chất khoáng hoặc bất kỳ một chất phụ gia nào.
Nhìn chung các loại nước khoáng thiên nhiên và nước uống đóng chai đều đạt tiêu chuẩn để uống, nhưng không cung cấp năng lượng và các thành phần dinh dưỡng cho cơ thể, có thể sử dụng để giải khát bình thường.
Các loại nước uống thông thường
Nước mía chứa 20% đường và một số acid hữu cơ như Citric, malic, tartric… và các chất khoáng đặc biệt giàu vitamin K và một số chất sắt. Nước mía có tác dụng giải khát, sinh tân dịch, bổ dưỡng nhất là bổ tì vị… lợi tiểu. Nước rau má giàu beta-caroten, calcium, potasium, có tính thanh nhiệt, giải độc, nhuận gan mật, lợi tiểu, chống viêm, giúp các vết thương mau lành. Nước sâm lạnh có thành phần là artichaut, sâm đại hành, mã đề, mía lau, rễ tranh… có tác dụng thông tiểu và kháng khuẩn nhẹ. Nước hạt é có công dụng giải khát tốt, Pectin trong hạt é giúp giảm cholesterol trong máu, giảm tốc độ hấp thu đường, rất tốt với người bệnh tiểu đường. Nước sắn dây có tác dụng sinh tân dịch, giải khát, thanh nhiệt, giải độc và giúp ra mồ hôi, tốt cho người lao động ngoài trời, vừa đi nắng về, cai rượu và thuốc lá, giải độc rượu, trị cảm nhiệt, sốt ói mửa. Sương sâm có tính mát và nhuận tràng, giàu pectin có khả năng hấp thu cholesterol của thức ăn, đồng thời cản trở hấp thụ đường quá nhanh, rất tốt đối với người bệnh tiểu đường, béo phì hoặc có cholesterol trong máu cao.
Chất sắt từ củ dền
Một ly nước ép từ củ dền tươi không chỉ giúp bạn giải nhiệt còn bổ sung nhiều loại vitamin và chất sắt.
Củ dền chưa qua nấu chín chứa nhiều chất folate còn gọi là acid folic (một loại vitamin B). Lượng chất folate trong củ dền tươi là 89, 38mcg gấp hai lần trái cam. Chất sắt trong củ dền tươi cao gấp 2, 5 lần trái táo và gấp 5 lần cam. So với cà chua thì củ dền cũng có lượng sắt nhỉnh hơn một chút, còn lượng chất folate nhiều gấp 4 lần. Lượng folate trong củ dền nấu chín có giảm bớt nhưng lượng chất sắt không thay đổi.
Theo khuyến cáo của Viện Khoa học quốc gia thì một người bình thường cần được cung cấp khoảng 180mcg chất folate, thai phụ nên bổ sung 400mcg và phụ nữ cho con bú cần đến 280mcg mỗi ngày. Điều này giúp phòng ngừa các bệnh nguy hiểm ở trẻ sơ sinh như nứt đốt sống, chứng thiếu một phần não bẩm sinh và những thiếu sót khác trong cấu tạo của ống thần kinh. Một lợi ích khác khi uống củ dền sống là lượng vitamin C trong củ dền sẽ giúp cơ thể hấp thu chất sắt tốt hơn. Loại khoáng chất này không chỉ cần thiết cho việc sản xuất các tế bào máu đỏ mà còn gia tăng khả năng tiếp thu bài vở ở trẻ nhỏ. Nếu thiếu chất sắt thường xuyên sẽ có xu hướng bị mệt mỏi, dễ sinh cáu kỉnh, ốm yếu và nhiễm bệnh.
Nghiên cứu còn cho biết những dạng thể chất tự nhiên của chất sắt được cơ thể tiêu hóa thẩm thấu dễ hơn những dạng thể do con người chế tạo ra.
Đàm Vũ Tri {ĐSHĐ-154}
