Trong tiến trình phát triển của Ni giới Việt Nam đương đại, có những bậc tôn túc không chỉ để lại dấu ấn qua trước tác, hoằng pháp hay giáo dục, mà còn kiến lập một dòng truyền thừa có sức sống lâu dài trong cộng đồng ni chúng. Ni trưởng Hải Triều Âm là một trường hợp tiêu biểu như vậy. Nếu Thành phố Hồ Chí Minh ghi dấu những bước đầu của hành trình hoằng hóa thì Lâm Đồng lại là nơi kết tinh trọn vẹn tư tưởng giáo dục và lý tưởng đào tạo Ni tài của Ni trưởng. Chính trên vùng đất cao nguyên này, từ những ngôi già lam do Người trực tiếp khai sáng, một thế hệ môn đồ đã trưởng thành, tiếp nối chí nguyện của Thầy và duy trì môn phong bằng chính đời sống tu học của mình.
Điều đáng chú ý là di sản Ni trưởng để lại không dừng ở cơ sở tự viện, mà còn là một phương thức giáo dưỡng mang tính hệ thống. Từ Dược Sư 1, Dược Sư 2, Bát Nhã, Lăng Nghiêm, Ni Liên, Hương Sen đến Linh Quang, mỗi chùa đều có hoàn cảnh hình thành khác nhau nhưng cùng triển khai chương trình “bốn mùa hoa giác” liên tục nhiều thập niên, kết hợp giữa giới học, thiền quán, Tịnh độ và giáo lý Đại thừa, tạo nên một lộ trình tu học vừa có tính hệ thống, vừa phù hợp với căn cơ của Ni chúng. Chính sự thống nhất ấy tạo nên bản sắc riêng của đồ chúng NT. Hải Triều Âm và là yếu tố giúp sự truyền thừa được bảo tồn một cách bền vững.
Trong ký ức của nhiều thế hệ Ni chúng, chùa Dược Sư (kiến lập năm 1989, Đức Trọng) luôn được nhắc đến như mái nhà chung của môn đồ NT. Hải Triều Âm. Đây không chỉ là nơi Ni trưởng an trú, hành đạo hơn 20 năm cuối đời, nơi tôn trí bảo tháp lưu giữ nhục thân Cố Tôn sư mà còn là trung tâm đào tạo Ni chúng lớn nhất Phú An. Hơn 1000 Ni trẻ đã trưởng thành từ nơi đây; nhiều vị sau này trở thành Trụ trì, giáo thọ hoặc đảm nhận Phật sự tại nhiều địa phương. Có thể nói, nếu muốn tìm một không gian phản ánh đầy đủ tư tưởng giáo dục của Cố NT.Hải Triều Âm thì Dược Sư chính là nơi tiêu biểu nhất.
Sau khi Ni trưởng viên tịch, sự kế thừa được trao cho Ni trưởng Thích nữ Vĩnh Lạc (Trụ Trì) và Ni trưởng Thích nữ Bảo Giác (Phó Trụ Trì). Điều đáng quý là Nhị vị Ni trưởng không lựa chọn một hướng đi mới, mà kiên trì bảo tồn toàn bộ đường hướng giáo dưỡng của Thầy. Từ thời khóa, nội quy, chương trình học cho đến phương pháp đào tạo Ni trẻ đều được tiếp nối gần như nguyên vẹn. Chính sự trung thành với lý tưởng của bậc Ân sư đã giúp Dược Sư giữ được bản sắc riêng dẫu bối cảnh Phật giáo có nhiều biến chuyển.
Bên cạnh duy trì nề nếp, thanh quy, nhị vị Ni trưởng còn đóng góp nổi bật trong công tác bảo tồn di sản. Bộ “Hải Triều Âm toàn tập” được biên tập, tái bản; hệ thống pháp âm được số hóa; thư viện, bảo tháp và tư liệu được lưu giữ cẩn trọng; website của chùa trở thành kênh giới thiệu tư tưởng và trước tác của Ni trưởng đến đông đảo Phật tử. Có thể nói, nếu Ni trưởng Hải Triều Âm là người đặt nền móng thì Ni trưởng Vĩnh Lạc và Ni trưởng Bảo Giác chính là những người gìn giữ và làm cho nền móng ấy tiếp tục lan tỏa trong bối cảnh đương đại.
Tương tự mô hình Dược Sư 1 thì Dược Sư 2 (2012, cơ sở cuối cùng do chính Ni trưởng sáng lập) dưới chân đèo Bảo Lộc, do NS. Vĩnh Thái, SC. Nhuận Đức quản nhiệm vẫn giữ nguyên truyền thống tu học do Ni trưởng kiếp lập. Sự hình thành của ngôi chùa không chỉ mở rộng thêm cơ sở tu học lâu dài hay giải quyết số lượng Ni chúng đông đảo tại Dược Sư 1, mà còn phản ánh tầm nhìn xa của một bậc Thầy luôn trăn trở về việc đào tạo Ni tài.
Ngoài 2 tự viện trên thì Ni viện Bát Nhã (1990) cũng là minh chứng rõ nét cho khả năng gìn giữ con đường giáo dưỡng của Cố Ni trưởng. Sau khi tiếp nhận ngôi tịnh thất nhỏ giữa vùng đất còn nhiều hoang vắng, Ni trưởng từng bước xây dựng đạo tràng và giao Ni sư Thích nữ Nguyên Châu đảm nhận trách nhiệm Trụ trì. Từ đó, Bát Nhã trở thành nơi quy tụ đông đảo Ni trẻ, thanh thiếu niên và nhi đồng, thuộc nhiều độ tuổi và trình độ khác nhau. Điều đáng ghi nhận là Ni sư Nguyên Châu không chỉ tiếp nhận một ngôi chùa, mà còn tiếp nhận cả một phương pháp giáo dục, trong đó có cả chương trình học Phật pháp, học văn hóa phổ thông và Hán văn cho chúng trẻ nhưng vẫn nghiêm túc thực hành nếp sống thiền môn, thanh quy và bốn mùa tu học.
Hơn ba thập niên kể từ khi những viên gạch đầu tiên được đặt xuống trên vùng đất Đức Trọng, dấu ấn truyền thừa của Ni trưởng Hải Triều Âm vẫn tiếp tục phát triển trong sự gắn kết, tiếp nối của hàng môn đồ. Ni trưởng Vĩnh Lạc, Ni trưởng Bảo Giác, Ni sư Nguyên Châu và nhiều thế hệ đệ tử khác chính là những mắt xích quan trọng kết nối quá khứ với hiện tại. Sự tận tụy của chư Tôn túc không nằm ở việc tiếp quản một ngôi chùa, mà ở sự kiên định, trung thành đối với con đường Thầy chỉ dạy, tiếp tục biến ngọn lửa giáo dưỡng của Thầy được sống trong các thế hệ hậu học. Có thể nói, sự hiện diện của một cộng đồng tu học có khả năng tự duy trì, phát triển sau khi bậc sáng lập viên tịch đã mang lại một giá trị lớn, minh chứng cho sức sống lớn mạnh của một dòng truyền thừa trong Ni giới Việt Nam đương đại.
Nhật Nhã {ĐSHĐ-155}
