Sư cụ Thích Đàm Hiện, thế danh Nguyễn Thị Hiện, sinh năm 1937. Nguyên quán tại xã Tư Can, tổng Bạch Sam, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam (nay là thôn Châu Can, xã Chuyên Mỹ, thành phố Hà Nội). Nhờ đã gieo trồng thiện căn từ nhiều đời mà sư cụ đã sớm giác ngộ cõi đời là mộng huyễn, thế sự là phù du nên khi hội tụ đủ thiện căn phúc đức nhân duyên, sư cụ đã xin phép song thân xuất gia đầu Phật, nhận sư cụ Thích Đàm Hựu tu ở sơn môn Mạnh Tân (nay là chùa Mạnh Tân, thôn Đông Lỗ, xã Ứng Hòa, thành phố Hà Nội) làm thầy thế độ. Đời này cụ sớm đã như bản nguyện “Chính tín xuất gia, đồng chân nhập đạo”.
Kể từ khi dân làng Tư Can sang chốn Tổ Mạnh Tân thỉnh sư cụ Thích Đàm Hựu về trụ trì chùa Hồng Ân thôn Tư Can, hai thầy trò sư cụ phần lớn đã gắn bó toàn bộ cuộc đời tu hành và hoạt động cách mạng tại ngôi chùa và địa phương nơi đây. Thực hành theo tư tưởng “Phật Pháp ở trong thế gian, không lìa thế gian mà có sự giác ngộ”, ngoài việc chuyên tâm tu tập, sư cụ Thích Đàm Hiện còn tích cực tham gia các hoạt động của làng xã, hòa nhập gắn bó đạo và đời, chăm lo đời sống tín ngưỡng tâm linh của nhân dân địa phương, phát huy hạnh nguyện nhập thế hành đạo Bồ tát, phụng sự Tổ quốc, nhân sinh.
Ngôi chùa Hồng Ân thôn Châu Can nằm ven dòng sông Nguyệt Tư giang thơ mộng như một nhân chứng lịch sử cách mạng hào hùng tại địa phương trong trọn vẹn một thế kỷ từ khi dựng cột cất nóc năm 1925, góp phần tích cực to lớn phục vụ kháng chiến thắng lợi của dân tộc. Một số dấu mốc lịch sử quan trọng như năm 1964 – 1965, Đế quốc Mỹ cho máy bay đánh phá miền Bắc, tổ hợp thợ may làng Dâu (thôn Cổ Châu) may hàng quân nhu cho bộ đội ở gần khu Cầu Giẽ đã sơ tán về hoạt động tại chùa Tư Can. Năm 1966 – 1967, máy bay Mỹ bắn phá ác liệt Cầu Giẽ cùng nhiều địa phương khác. Trong thời gian này, nhiều đơn vị pháo cao xạ phòng không về thôn Tư Can đã gửi tại chùa Hồng Ân rất nhiều đạn pháo cao xạ các loại. Có đơn vị ở tại chùa hàng tuần lễ, nấu cơm ăn nghỉ, nhà chùa luôn cưu mang, nuôi giấu các chiến sĩ cách mạng và cất giữ vũ khí, đạn pháo không để xảy ra mất mát, hư hỏng. Có thời gian Ủy ban nhân dân xã Châu Can cũ đã mượn địa điểm tại chùa Tư Can để làm trụ sở làm việc. Ngoài ra còn có thời điểm học sinh mẫu giáo, cấp một cũng học tại chùa. Đến năm 1985 – 1986, Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Hà Tây mới về lấy nốt số đạn còn gửi trong chùa, hai thầy trò sư cụ Thích Đàm Hiện đã cùng với cán bộ nhân dân khiêng mìn, đạn pháo đi tiêu hủy.
Hòa bình lập lại, cuộc sống còn vô vàn gian truân, thử thách ý chí, nghị lực của người đệ tử Phật, nhưng sư cụ Thích Đàm Hiện vẫn phát huy đức hạnh siêng năng, học hỏi, một lòng thị sư học đạo không hề quản ngại, chấp tác tại các chốn Tổ lớn quanh vùng.
Căn cứ theo Chứng nhận Tăng Ni số 4059/CNTN của Hội đồng trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam cấp ngày 15/12/2000, sư cụ Thích Đàm Hiện thụ giới Tỷ khiêu Ni ngày 6/8/1978, giới đàn do Tỉnh hội Phật giáo Hà Tây tổ chức. Sư cụ Thích Đàm Hiện đã từng tòng Tăng an cư tại các trường hạ của tỉnh Hà Tây thời bấy giờ như trường hạ chùa Đỏ (Hà Đông), trường hạ Hội Xá (Thường Tín). Nhờ sự tinh tiến tu học, sư cụ sớm triêu chiều mộ thỉnh chuông niệm Phật, hầu Phật hầu Tổ tại chùa Hồng Ân.
Với bản tính siêng năng tháo vát, từ khi nhận được lời thỉnh mời của nhân dân các thôn lân cận, sư cụ Thích Đàm Hiện được thầy nghiệp sư giao trọng trách trông nom, thắp hương thờ Phật gánh vác trọng trách của một sứ giả Như Lai hướng dẫn nhân dân tín đồ sống tốt đời đẹp đạo. Các ngôi chùa được sư cụ Thích Đàm Hiện về kế đăng như Phúc Sơn, Bảo Sơn, Phúc Linh, Phả Am, Bài Lễ tại khu vực Châu Can và Đông Lỗ đều dần dần tố hảo, đầy đủ tượng pháp, sạch cỏ đỏ đèn, các tòa tháp lịch đại Tổ Sư các chùa đều được trùng tu khang trang, là nơi để dân các làng nương tựa cầu nguyện quốc thái dân an, đạo pháp hưng long, an cư lạc nghiệp.
Hình ảnh vị sư già thanh bần giản dị áo vải quần nâu, thức khuya dậy sớm, tần tảo chợ búa ruộng vườn, chăm lo các đám xá trong làng, vun vén chùa cảnh, phụng sự Phật Thánh đã in sâu vào tâm khảm của nhiều thế hệ người dân làng xã Châu Can:
Tại Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc năm 2017, sư cụ Thích Đàm Hiện được tấn phong lên hàng giáo phẩm Ni trưởng. Trong suốt cuộc đời tu hành, để tiếp dẫn hậu lai báo Phật ân đức, sư cụ đã tiếp độ được hai đệ tử xuất gia, ủy thác công việc chăm lo chùa cảnh cho các đệ tử, dặn dò công việc trước sau.
Và rồi tấm thân tứ đại cũng như cỗ xe đã cũ kỹ cũng đến ngày ngừng lăn bánh. Sư cụ đã thuận lý vô thường, từ bỏ huyễn thân, thâu thần thị tịch vào hồi 15 giờ ngày 18 tháng 3 năm Bính Ngọ (tức ngày 4/5/2026 dương lịch), trụ thế 90 tuổi, giới lạp 45 năm. Mới đây thôi, hình ảnh vị tôn sư vẫn ngày ngày lên chùa thỉnh chuông hương đăng tại ngôi chùa Hồng Ân nơi cụ gắn bó tu hành mấy chục năm qua mà giờ đây cụ đã an nhiên tự tại tiêu dao nơi Lạc cảnh.
Một kiếp tu hành nguyện lớn viên dung nơi pháp giới;
Nghìn thu tịch diệt tâm hương còn đượm chốn nhân gian.
Hình bóng, công đức, đạo hạnh tu hành của sư cụ mãi tỏa sáng trong tâm tư, ký ức của chư vị Tăng, Ni địa phương và Phật tử nhân dân nhiều làng, xã từng gắn bó với sư cụ Thích Đàm Hiện mấy chục năm trời.
Một đời giản dị giữ chân quê,
Nâu sồng khắc kỷ ngát hương huê.
Sa – bà vắng bóng còn lưu dấu,
Tịnh Độ thong dong rộng lối về.
(Thượng toạ Thích Quảng Tĩnh – chùa Thiên Trúc cảm niệm)
Nam mô Liên Hoa Bảo tháp Ma ha Tỷ khiêu Ni Bồ tát giới Thích Đàm Hiện giác linh thuyền tọa hạ.
Mùa sen nở năm Bính Ngọ – Dương lịch 2026
Phật tử Bùi Thế Cương – tự Phúc Kim kính ghi
