Mùa Vu Lan lại về, mang theo mùi hương trầm nồng nàn và tiếng chuông chùa ngân vang. Trong không khí thiêng liêng của tháng Bảy âm lịch, người ta thường nhắc nhiều đến chữ hiếu – một giá trị cốt lõi đã được dân tộc Việt Nam gìn giữ suốt hàng ngàn năm qua. Từ xưa đến nay, chữ hiếu luôn được đặt lên hàng đầu trong mối quan hệ gia đình, là nền tảng đạo đức, là sợi dây gắn kết máu mủ. Thế nhưng, trong xã hội hiện đại ngày nay, chữ hiếu đang dần phai nhạt giữa guồng quay của cuộc sống bộn bề lo toan và sự chi phối của công nghệ thông tin.
Ngày xưa, khi chưa có Internet, điện thoại thông minh hay những áp lực cơm áo gạo tiền đè nặng, con người sống giản dị và gắn bó hơn. Gia đình là nơi sum vầy, là nơi chốn bình yên, là nơi để về. Cha mẹ, ông bà được con cháu quây quần hỏi han mỗi ngày. Mùa Vu Lan, lễ Tết hay những ngày Rằm, mồng Một, con cái tự tay làm mâm cơm ấm cúng, kể chuyện cười để đấng sinh thành vui lòng. Không cần quà đắt tiền, chỉ cần sự có mặt và tấm lòng chân thành đã đủ làm ấm lòng người lớn tuổi. Lúc ấy, chữ hiếu không phải là nghĩa vụ mà là lẽ tự nhiên, là tình cảm máu mủ ruột rà.
Thế nhưng hôm nay, mọi thứ đã thay đổi. Cuộc sống hiện đại với nhịp độ hối hả khiến con người trở nên xa cách. Áp lực công việc, chạy đua danh lợi, những cám dỗ từ mạng xã hội đã khiến nhiều người trẻ quên mất cội nguồn. Bản sắc văn hóa truyền thống bị mai một dần. Nhiều gia đình không còn giữ được nếp văn hóa xưa, bởi nhiều lý do khách quan: Người lớn qua đời, gia cảnh khó khăn, không thay đổi để thích nghi hoàn cảnh mới,… Con cái trở nên ích kỷ, chỉ biết sống cho bản thân. Họ có thể dành hàng giờ chăm chút ngoại hình, like, comment trên mạng xã hội, nhưng lại quên sinh nhật cha mẹ, quên cả một bông hoa hồng đỏ cài lên ngực áo nhân ngày Vu Lan. Nóng giận vô cớ với cha mẹ chỉ vì những chuyện nhỏ nhặt, cãi vã vì khác biệt thế hệ đã trở nên phổ biến. Thậm chí, có không ít người trẻ giả tạo đăng ảnh “báo hiếu” cha mẹ lên Facebook, TikTok để lấy like, trong khi cha mẹ ở nhà lại cô đơn, hiu quạnh chẳng thấy con cái về thăm.
Sự phai nhạt của chữ hiếu xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Thứ nhất là áp lực kinh tế và đô thị hóa khiến con cái xa quê lập nghiệp, chỉ về nhà vài lần trong năm. Thứ hai là sự chi phối của công nghệ: điện thoại và mạng xã hội kéo con người vào thế giới ảo, khiến họ ít giao tiếp thực tế với cha mẹ. Thứ ba là chủ nghĩa cá nhân lên ngôi, khiến nhiều bạn trẻ coi việc chăm sóc cha mẹ là gánh nặng thay vì hạnh phúc. Họ quên rằng, cha mẹ chính là những người đã hy sinh cả thanh xuân để nuôi dưỡng mình khôn lớn.
Đức Phật từng dạy: “Hiếu thảo với cha mẹ là hạnh phúc lớn nhất trên đời”. Ngài cũng nhấn mạnh trong Kinh Hiếu: “Cha mẹ là hai vị Phật sống tại gia. Báo hiếu cha mẹ bằng cách làm cho cha mẹ vui lòng chính là cúng dường chư Phật”. Một câu nói khác của Ngài: “Người nào hiếu thảo với cha mẹ, thì trăm thần linh sẽ phù hộ”. Những lời dạy ấy vẫn còn nguyên giá trị, nhắc nhở chúng ta rằng chữ hiếu không chỉ là đạo đức mà còn là nhân duyên, là phước báo.
Để chữ hiếu mãi trường tồn, cần sự chấn chỉnh từ gốc rễ. Người lớn phải làm gương, giữ gìn gia quy, giáo dục con cháu từ nhỏ bằng hành động chứ không chỉ bằng lời nói. Mỗi cá nhân phải tự răn mình: Hãy dành thời gian về thăm cha mẹ, lắng nghe họ nói, nấu một bữa ăn ngon, hoặc đơn giản là gọi điện hỏi han thường xuyên an ủi họ tuổi xế chiều. Mùa Vu Lan năm nay, thay vì đăng những hình ảnh và dòng trạng thái lên mạng xã hội gửi đến ông bà, cha mẹ, chúng ta hãy bắt đầu từ những việc thực tế như thế. Chữ hiếu không phai nếu ta biết xây dựng, gìn giữ. Hãy để mùa Vu Lan nhắc nhở mỗi chúng ta: Đừng chờ đến khi cha mẹ không còn mới hối hận. Vì tình thân là thứ quý giá nhất mà cuộc đời ban tặng.
Nguyễn Hoàng Duy {ĐSHĐ-155}
