Hình tượng con ngựa được cha ông ta yêu quý nên đã lấy chữ Mã (Ngựa) để đặt tên cho đất đai, núi đồi, sông hồ… Xin kể ra một số địa danh từ Bắc vào Nam.
• MÃ YÊN: Núi thuộc huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn; nơi tướng giặc Liễu Thăng bị nghĩa quân Lam Sơn chém đầu. Đây cũng là tên một ngọn núi ở xã Trường Yên, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình cao khoảng 200m, nơi có lăng mộ của vua Đinh Tiên Hoàng trên đỉnh núi và lăng mộ vua Lê Đại Hành dưới chân núi.
• MÃ PHỤC: Đèo cao 700m nằm trên đường từ huyện Trà Lĩnh đến thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng. Tương truyền, khi Nùng Trí Cao làm phản, chống lại triều đình nhà Lý thì con ngựa của ông ta đã quỳ phục ở đây mà không chịu đi.
• AN MÃ: Đảo đất nhỏ nằm trong lòng hồ Ba Bể – một danh thắng của tỉnh Bắc Kạn. Nơi đây có chùa cổ và nhiều di tích khác.
• MÃ THIÊN: Núi ở huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình. Một tên khác là núi vua Đinh. Tương truyền, thuở nhỏ vua Đinh Tiên Hoàng thường bày trò chơi cờ lau tập trận với bạn mục đồng ở đây.
• SÔNG MÃ: Sông bắt nguồn ở vùng biên giới giữa Lào với các tỉnh Lai Châu, Sơn La. Sông chảy theo hướng Tây Bắc.
• MÃ CAO: Địa điểm nằm trên sông Cầu Chày ở huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa, một trong những căn cứ của nghĩa quân Ba Đình vào năm 1887.
• MÃ SƠN: Núi ở phía Nam núi Hồng Lĩnh, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Sở dĩ có tên Mã Sơn vì hình thế núi trông giống như con ngựa đang đứng ăn cỏ.
• NGŨ MÃ: Núi nằm bên hữu ngạn sông Lam, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Núi có hình dạng như năm con ngựa khổng lồ nhảy từ bên này sông sang bên kia sông.
• BẠCH MÃ: Dãy núi từ Trường Sơn đâm ngang ra biển Đông ở mũi Chân Mây, làm ranh giới cho tỉnh Thừa Thiên – Huế và thành phố Đà Nẵng. Ngoài ra, Bạch Mã cũng là vườn quốc gia, du lịch và nghỉ ngơi nổi tiếng ở phía Tây Nam huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên – Huế.
• CỔ NGỰA: Một trong ba ngọn núi trên bán đảo Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng.
• CỔ MÃ: Đèo trên đường quốc lộ 1A, nằm ở phía Nam đèo Cả ; huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa. Tương truyền, có con thần mã chở chủ tướng bị tử trận, chạy đến đây thì nằm phơi cổ, về sau hóa thành đá.
• KIÊU NGỰA: Bãi đá san hô ở phía Đông quần đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa.
• THIÊN MÃ: Núi nằm sát sông Trà Khúc, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi.
• MÃ TRƯỜNG: Còn gọi là sông Ruột Ngựa, xưa thuộc Gia Định, nay thuộc tỉnh Long An. Thời nhà Nguyễn, Nguyễn Cửu Đàm đã cho đào con kênh thẳng như ruột ngựa ở đây.
Lan Tím (ĐSHĐ-005)
TÀI LIỆU THAM KHẢO :
1. Nguyễn Dược và Trung Hải – Sổ tay địa danh Việt Nam – NXB Giáo dục – 2006.
2. Đinh Xuân Vịnh – Sổ tay địa danh Việt Nam – NXB Lao Động – 1999.
3. Nhiều tác giả – Việt Nam di tích và cảnh đẹp – NXB Văn hóa Thông tin – 2002.
