Ni trưởng Từ Hương Và những giá trị di sản cho tương lai

Trong tiến trình phát triển của Ni giới Việt Nam, việc nhận diện và khẳng định vai trò của các bậc Ni trưởng khai sơn tại từng địa phương là yêu cầu cấp thiết, nhằm kiến tạo nền tảng tri thức cho sự phát triển bền vững của Ni đoàn trong thời đại mới. Tuy nhiên, so với các nghiên cứu chuyên sâu về chư Tổ Tăng, số lượng công trình tập trung vào hành trạng của các vị Tổ Ni, đặc biệt tại những vùng cao nguyên như Lâm Đồng, vẫn còn hạn chế, rời rạc và thiếu tính hệ thống.

Nhìn từ thực tế, người viết chọn khảo cứu về ảnh hưởng của Ni trưởng Từ Hương – vị Tổ Ni khai sơn Linh Phong Ni Tự, như một cách tiếp cận cụ thể nhằm góp phần làm rõ vai trò kiến thiết nền tảng giới luật, đạo phong và đào tạo Ni giới tại cao nguyên Lâm Đồng từ nửa sau thế kỷ XX đến nay. Đề tài không chỉ nhằm ghi nhận công hạnh của một bậc tiền bối đã âm thầm đóng góp trong suốt hành trình truyền trì mạng mạch Ni lưu, mà còn đặt ra vấn đề làm thế nào để di sản tinh thần ấy tiếp tục được gìn giữ, phát triển và chuyển hóa thành mô hình kiểu mẫu trong bối cảnh hiện đại. Bằng cách kết nối hành trạng của Sư bà với hiện thực tu học ngày nay, bài viết kỳ vọng mở ra hướng nhìn vừa kế thừa vừa ứng dụng, giúp nhận diện rõ hơn giá trị của Ni đoàn Lâm Đồng trong dòng chảy Phật giáo đương đại.

1.   Ni trưởng Từ Hương: Người khai mở dòng mạch Ni giới Đà Lạt

Từ giữa thế kỷ XX, tại cao nguyên Lâm Đồng, dấu ấn của giới pháp Ni giới Bắc tông bắt đầu hình thành và khẳng định vị thế bền vững trong dòng chảy Phật giáo Nam Trung Bộ. Trong tiến trình định hình, không thể không nhắc đến Cố Ni trưởng thượng Từ hạ Hương, pháp hiệu Diệu Hòa – bậc Tổ Ni khai sơn, người đã đặt nền móng đầu tiên cho một truyền thống tu học thanh tịnh, giới luật nghiêm trì tại Đà Lạt, mở đầu cho lịch sử Ni đoàn Bắc tông ở cao nguyên.

Để hiểu trọn vẹn đóng góp của Ni trưởng, cần xét lại bối cảnh sơ khai của vùng đất Đà Lạt – Lâm Đồng, vốn là khu vực rừng núi hoang vu, dân cư thưa thớt, đời sống tâm linh chưa định hình. Năm 1921 được xem là dấu mốc khởi đầu cho sự hiện diện của Phật giáo tại địa phương khi Hòa thượng Thích Nhơn Thứ khai sơn Tổ đình Linh Quang¹. Đến năm 1944, Hòa thượng Bích Nguyên khai lập Niệm Phật Đường Trại Hầm – Đa Lợi, tạo cơ sở tín ngưỡng cho cư dân từ Trung Bộ di cư vào vùng đất mới.

Linh Phong Ni Tự, còn gọi là chùa Sư Nữ, tọa lạc tại 72C Hoàng Hoa Thám, phường 10, TP. Đà Lạt, thuộc hệ phái Phật giáo Bắc tông. Chùa do Hòa thượng Thích Bích Nguyên khai sơn vào năm 1946. Năm 1947, Ni trưởng Thích Nữ Từ Hương² chính thức tiếp nhận trụ trì và tổ chức khai phá đất rừng, mở rộng khuôn viên, kiến thiết chùa, từ đó phát triển thành cơ sở tu học Ni giới quy mô đầu tiên tại tỉnh Lâm Đồng.

Ni trưởng sinh năm 1917 tại Quảng Nam, thế danh Hoàng Thị Phù Dung, pháp danh Tâm Hồng, xuất thân trong gia đình kính tin Tam bảo³. Năm 1937, Ni trưởng được thế phát tại chùa Phổ Thiên (Đà Nẵng), sau đó thọ học tại Ni trường Diệu Đức (Huế), và tốt nghiệp Trung đẳng Phật học vào năm 1943, trở thành một trong những vị Ni tiên phong được đào tạo bài bản qua hệ thống học đường Phật giáo hiện đại.

Sau thời gian hành đạo tại Phan Rang, Ni trưởng được Hòa thượng Bích Nguyên giao phó việc tiếp quản khu đất khai sơn, bắt đầu công trình kiến thiết Linh Phong Ni Tự từ năm 1947. Thời kỳ khai sơn ban đầu đầy thử thách: đất chùa vốn là nơi người dân lập bàn thờ cúng cô hồn vào tiết Thanh minh, lại rậm rạp cây rừng, nên bị dân làng phản đối. Tuy vậy, với tâm nguyện “kiến lập Tam bảo giữa rừng núi để làm chốn tịnh tu cho chư Ni”, Ni trưởng đã thuyết phục người dân, mở đường, phá rừng, dựng Niệm Phật Đường, đúc đại hồng chung (năm 1951), dựng cổng Tam quan, tôn tượng Đức Phật A Di Đà, kiến lập Ni viện, nhà khách⁴, mở rộng khuôn viên chùa.

Năm 1962, Linh Phong Ni Tự chính thức hoàn thiện, trở thành ngôi chùa Ni đầu tiên tại Đà Lạt, đồng thời là trung tâm giới luật và đạo phong của Ni đoàn địa phương. Từ đây, dòng mạch giới pháp và đạo hạnh được truyền thừa, mở ra một giai đoạn mới trong lịch sử phát triển Ni giới tại Lâm Đồng và Tây Nguyên.

2.    Truyền thừa giới luật và hình thành hệ giá trị đạo phong

Với việc hoàn thiện cơ sở vật chất và ổn định đời sống tu học ban đầu, Linh Phong Ni Tự từng bước chuyển mình, từ một ngôi chùa mới hình thành, trở thành trung tâm tu học kiểu mẫu của Ni giới Bắc tông tại Lâm Đồng, góp phần định hình bản sắc tu học của Ni đoàn địa phương.

2.1.   Giới luật làm nền tảng, đạo phong làm điểm tựa

Trong quá trình kiến thiết và phát triển Linh Phong Ni Tự, Ni trưởng Từ Hương luôn đặt giới luật làm nền tảng tu học, lấy đó làm mạch sống nội tại để duy trì phạm hạnh và định hướng sinh hoạt Ni đoàn. Quan niệm: “Dùng giới để nhiếp tâm, dùng luật để hoằng truyền” trở thành nguyên lý cốt lõi chi phối mọi hoạt động hoằng pháp và đào tạo tại đây.

Từ phương châm ấy, Linh Phong dần hình thành mô hình tu học mang tính hệ thống, kết hợp hài hòa giữa nội điển và hành trì, rèn luyện Giới Định Tuệ làm trụ cột. Trên nền tảng này, một hệ giá trị đạo phong được định hình, thể hiện qua “Lối sống thanh tịnh, nghiêm trang, hòa hợp; gắn kết Kinh – Luật – Luận với Thiền; hành đạo tinh chuyên trong khuôn khổ Bắc tông Việt Nam”.

Giới luật không chỉ hiện diện như lý thuyết, mà còn được truyền trao sinh động qua ba Đại giới đàn Ni Tịnh Nghiêm (1994), Tịnh Khiết (1999) và Tịnh Hương (2003)⁵. Tất cả đều được tổ chức tại Linh Phong, dưới sự chứng minh và đàn đầu của Ni trưởng, góp phần duy trì giới thể thanh tịnh và khơi thông mạch giới pháp Bắc tông tại Tây Nguyên.

2.2.    Đạo nghiệp phụng sự và sự nối dài mạng mạch truyền thừa

Trong bối cảnh chiến tranh khốc liệt giữa thế kỷ XX, Ni trưởng Từ Hương chọn gắn bó đời mình với rừng núi Đà Lạt, an trú nơi tịnh cảnh Linh Phong, chuyên tâm dựng chùa, nuôi chúng và kiến tạo đạo nghiệp. Hình ảnh Ni trưởng hiện thân giữa miền đất lạnh như biểu tượng kết hợp giữa từ hòa và cương nghị, với lý tưởng hành đạo không quản gian lao, sẵn sàng dấn thân đến bất kỳ nơi đâu đạo pháp cần, nêu cao tinh thần phụng sự, từ hòa và vô úy.

Ngài hành trì phương châm “Cắt ái từ sở thân, xuất gia hoằng Thánh đạo”⁶ không chỉ qua lời dạy mà bằng hành động cụ thể xác lập nề nếp thanh quy, kết hợp thiền – tụng – học trong khuôn khổ sinh hoạt nghiêm cẩn. Dưới sự dẫn dắt của Ni trưởng, nhiều thế hệ Ni chúng đã trưởng thành trong môi trường phạm hạnh mẫu mực. Các vị kế thừa tiêu biểu như Ni trưởng Như Phú, Ni sư Như Tịnh, Ni sư Như Lạc, Ni sư Như Diệu, Ni sư Như Nhẫn, Ni sư Hạnh Tịnh…⁷, không chỉ đảm nhận trách nhiệm trụ trì, giảng dạy, mà còn truyền giới, tiếp dẫn hậu học, mở rộng ảnh hưởng của Linh Phong đến nhiều tỉnh thành.

Trong hệ thống tổ chức Ni giới địa phương, hàng đệ tử của Ni trưởng Từ Hương đã kế thừa mạng mạch hoằng pháp và đảm đương Phật sự một cách liên tục, bền vững. Điển hình như, Ni trưởng Huệ Phước, một trong những đệ tử thân cận, từng đảm nhiệm chức vụ Trưởng Phân ban Ni giới GHPGVN tỉnh Lâm Đồng. Hay, Ni trưởng Như Phú – đệ tử y chỉ của Sư bà – đã kế nhiệm vị trí này theo lời ủy thác, đề cử của Ni trưởng Huệ Phước trước khi người viên tịch. Ni trưởng Như Phú hiện đang đảm trách vai trò Trưởng Phân ban Ni giới tỉnh Lâm Đồng và tiếp tục được tín nhiệm giữ chức vụ này trong hai nhiệm kỳ liên tiếp, kể cả sau khi sáp nhập ba tỉnh Bình Thuận – Lâm Đồng – Đắk Nông. Ni trưởng Huệ Huyền, một đệ tử đương vị Trụ trì chùa Linh Phong, hiện cũng đảm nhiệm vai trò Phó Trưởng Phân ban Ni giới tỉnh Lâm Đồng⁸.

Theo dòng chảy lịch sử Ni giới Việt Nam, hành trạng của Sư bà Từ Hương phản ánh xu hướng phục hưng dòng tu nữ Bắc tông tại địa phương. Từ một trung tâm khiêm tốn giữa rừng thông, Linh Phong vươn lên trở thành mô hình kiểu mẫu về đào tạo Ni chúng tại vùng cao nguyên, góp phần định hình bản sắc tu học bản địa và hòa nhập vào mạch chảy chung của Phật giáo toàn quốc. Những nỗ lực kiến tạo nền tảng giới luật và đạo phong ấy đã tạo nên một di sản quý báu cho hậu thế. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện đại, dòng mạch đó đang đối diện với những thách thức mới.

3.   Di sản bền vững và tiềm năng phát triển trong thời đại mới

Từ nền tảng hình thành và phát triển của Linh Phong Ni Tự, ảnh hưởng của Sư bà Từ Hương không chỉ dừng lại ở một dấu ấn khai sơn, mà đã chuyển hóa thành dòng chảy liên tục trong đời sống tu học của Ni giới Lâm Đồng suốt hơn nửa thế kỷ qua. Từng thế hệ trưởng thành từ nơi đây tiếp tục lan tỏa giới pháp, đạo phong và tinh thần phụng sự đến nhiều vùng miền, đóng góp tích cực cho Giáo hội địa phương.

Theo chia sẻ từ Ni trưởng Như Phú: “Tỉnh Lâm Đồng hiện vẫn đang sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi quý báu cho đời sống phạm hạnh của chư Ni”, trong đó có thể kể đến:

• Khí hậu ôn đới trong lành, tách biệt khỏi nhịp sống đô thị xô bồ, rất thích hợp cho thiền định và chuyên tu dài ngày.
• Hệ thống chùa Ni có lịch sử lâu đời, phân bố đa dạng trên các địa bàn trong tỉnh.
• Lòng kính trọng sâu sắc của cộng đồng cư sĩ địa phương đối với truyền thống giới luật và thanh quy của Ni đoàn.
• Tiềm năng kết nối quốc tế, đặc biệt với các nước Phật giáo Bắc truyền trong khu vực Đông Á và Đông Nam Á.

Tuy nhiên, bước vào thời đại mới, Ni giới tại cao nguyên Lâm Đồng cũng đang đối diện với một số thách thức khách quan cần được nhận diện và quan tâm thích đáng. Cụ thể:

• Lực lượng kế thừa, tuy có tâm nguyện tu học và phụng sự, nhưng vẫn còn thiếu điều kiện thuận lợi để chuyên tu lâu dài cũng như được đào tạo một cách hệ thống, chuyên sâu;
• Chưa có mô hình học viện chuyên biệt dành riêng cho Ni giới, dẫn đến hạn chế trong việc phát triển năng lực giảng dạy, hoằng pháp và lãnh đạo tự viện một cách độc lập, bền vững;
• Di sản vật thể và phi vật thể liên quan đến hành trạng của chư vị Tổ Ni tiền bối, đặc biệt là Sư bà Từ Hương, vẫn chưa được bảo tồn, số hóa hoặc tích hợp vào các hệ thống nghiên cứu và phổ biến chính thức của Giáo hội.

Dựa trên các yếu tố đó, cần hoạch định chiến lược phát triển mang tính ứng dụng, có khả năng triển khai thực tiễn, phù hợp với bối cảnh địa phương. Cụ thể:

• Thành lập trung tâm đào tạo chuyên sâu dành cho Ni giới tại cao nguyên

Thiết lập một học viện hoặc phân viện chuyên biệt dành riêng cho chư Ni, đặt tại Đà Lạt – nơi có điều kiện khí hậu và cảnh quan lý tưởng cho đời sống phạm hạnh. Chương trình đào tạo cần kết hợp chặt chẽ giữa ba yếu tố cốt lõi: nghiên cứu Nội điển (Kinh – Luật – Luận), hành trì thực tiễn (Thiền – Giới- Tuệ) và phát triển năng lực lãnh đạo tự viện trong bối cảnh xã hội hiện đại.

Khai thác ưu thế khí hậu cao nguyên để tổ chức các học kỳ “chuyên tu mùa lạnh”, nhằm giúp chư Ni tăng cường định lực, khả năng tập trung và chiều sâu nội tâm. Song song với đào tạo tại chỗ, cần tiến hành phát hiện và bồi dưỡng các Ni sinh ưu tú có đạo tâm bền vững, phẩm hạnh thanh tịnh và năng lực học thuật nổi trội cử đi đào tạo chuyên sâu tại các trung tâm Phật học quốc tế nổi danh bề dày truyền thống như Đài Loan, Ấn Độ, Nhật Bản, Hoa Kỳ…

Đặc biệt, để bảo đảm sự phát triển cân bằng và toàn diện, cần thành lập một Tổ tư vấn đồng hành Ni sinh trẻ, gồm chư Ni trưởng, Ni sư có kinh nghiệm cùng cư sĩ thiện tri thức. Tổ này có nhiệm vụ: Tư vấn định hướng tu học cá nhân, giúp Ni sinh phát triển phù hợp sở trường; hỗ trợ tâm lý và giới luật, đặc biệt trong giai đoạn sơ phát tâm; tạo môi trường chia sẻ, nâng đỡ nhau trong đại chúng, giúp Ni sinh an tâm hành trì dù chưa nổi bật về học lực nhưng có chí nguyện tu học vững bền.

Qua đó, trung tâm không chỉ đào tạo giới trí thức Ni ưu tú, mà còn là mái nhà nuôi dưỡng và đồng hành với toàn thể Ni chúng địa phương, gìn giữ mạng mạch giới pháp một cách kiên cố từ gốc rễ.

• Số hóa di sản truyền thừa và xây dựng bản đồ ký ức Ni giới Lâm Đồng

Tiến hành tập hợp, biên soạn và số hóa toàn bộ hệ thống tư liệu liên quan đến hành trạng của Sư bà Từ Hương cùng chư vị Ni tiền bối tại tỉnh Lâm Đồng. Hệ thống này cần được tích hợp trên nền tảng trực tuyến hiện đại (website hoặc ứng dụng tương tác), dưới dạng bản đồ tư liệu sống động, cho phép người dùng tra cứu theo không gian, thời gian, nhân vật, sự kiện, kết hợp hình ảnh, video, thư tịch và âm thanh.

Sản phẩm số hóa không chỉ phục vụ cho việc lưu trữ, mà cần được thiết kế hướng đến ứng dụng trong giáo dục và phổ biến rộng rãi. Đây có thể trở thành tài liệu học tập chính thức tại các Ni viện, học viện Phật giáo, đồng thời tích hợp vào thư viện số của Giáo hội, tạo điểm tiếp cận gần gũi cho cư sĩ và cộng đồng trẻ yêu thích Phật giáo.

Để chuyển hóa, lan tỏa kho dữ liệu ấy vào thực tiễn, cần tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về lịch sử Ni giới Lâm Đồng định kỳ hằng năm. Mỗi cuộc thi sẽ là dịp để chư Ni trong tỉnh ôn lại công hạnh tiền nhân, từ đó khơi dậy lòng kính trọng và ý thức kế thừa bền vững. Song song đó, nên xây dựng chuyên mục “Tìm hiểu về Ni giới Lâm Đồng” trên các nền tảng truyền thông Phật giáo địa phương, góp phần đưa lịch sử sống động ấy trở thành nội dung giáo dục thường xuyên, không chỉ hiện diện trong sách vở hoặc các hội thảo chuyên đề.

• Phát triển mô hình tu viện mở kết hợp chăm sóc thân tâm

Tận dụng không gian sinh thái thiền định đặc trưng của Lâm Đồng, cần xây dựng mô hình tu viện mở, nơi vừa đáp ứng nhu cầu chuyên tu của Ni giới, vừa trở thành trung tâm thiền tập – trị liệu tâm linh – giáo dục cảm xúc dành cho cộng đồng nữ cư sĩ và Phật tử tại gia.

Chương trình tu học có thể tổ chức theo hình thức ngắn hạn (cuối tuần) hoặc dài hạn (1 – 3 tháng), lồng ghép các hoạt động như thiền hành giữa rừng thông, thiền thọ thực, thiền làm vườn, sám hối chánh niệm, pháp thoại tâm linh, giúp tạo môi trường chữa lành thân tâm một cách bền vững.

Đặc biệt, sự tham gia của cư sĩ trong các khóa tu là điều kiện quý báu để chư Ni trẻ thực tập vai trò hướng dẫn đại chúng từ dẫn thiền, chia sẻ Phật pháp, giải thích giới luật căn bản, đến tổ chức sinh hoạt tu học hài hòa. Đây chính là phương tiện thực tiễn để chư Ni rèn luyện năng lực hoằng pháp phụng sự, từng bước chuyển hóa tu học nội tâm thành hành động nhập thế cụ thể.

Mô hình này không mang tính kinh doanh, mà hướng đến giáo dục nội tâm, hỗ trợ sức khỏe tâm thần xã hội, và tái định nghĩa vai trò của tu viện như một trung tâm tu – học – phụng sự cộng đồng. Qua đó, tinh thần “Từ hòa – Khai đạo” của Sư bà Từ Hương được tái hiện sống động trong hình thức mới, hòa hợp với yêu cầu thời đại.

• Thiết lập Quỹ Phát triển và Giao lưu học thuật Ni giới Lâm Đồng

Cần hình thành quỹ phát triển dành riêng cho Ni giới tỉnh Lâm Đồng, với mục tiêu đồng hành lâu dài cùng sự nghiệp tu học hoằng pháp kết nối quốc tế của Ni đoàn trong thời đại mới. Quỹ được vận hành trên nguyên tắc xã hội hóa, huy động từ Phật tử phát tâm, mạnh thường quân, doanh nghiệp thiện nguyện và cộng đồng cư sĩ đồng hành. Nguồn quỹ này có thể sử dụng để:

• Cấp học bổng, hỗ trợ an cư và tu học cho các Ni sinh có hoàn cảnh khó khăn nhưng có chí nguyện tu học nghiêm cẩn.
• Bảo tồn, trùng tu, số hóa các tự viện Ni có giá trị lịch sử, đặc biệt là các cơ sở gắn với hành trạng Ni trưởng Từ Hương và chư vị Ni tiền bối.
• Xuất bản, phổ biến sách giới luật, giáo trình tu học, công trình nghiên cứu về nữ giới Phật giáo, góp phần hình thành thư tịch đặc thù cho Ni đoàn.

• Tài trợ chương trình đào tạo giảng sư, truyền giới sư Ni, nhằm đảm bảo năng lực hướng dẫn giới pháp cho thế hệ kế thừa.

Song song đó, cần tận dụng nguồn lực này để thiết lập mạng lưới kết nối học thuật và giao lưu quốc tế, bước đầu hợp tác với Ni đoàn tại các quốc gia có truyền thống Phật giáo Bắc tông như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Thái Lan, Ấn Độ, Hoa Kỳ… Trên cơ sở đó, từng bước:

• Tổ chức hội thảo quốc tế định kỳ về giới luật, đạo phong và vai trò của nữ giới trong Phật giáo đương đại.
• Cử Ni sinh tham học, nghiên cứu, trao đổi ngắn hạn với các học viện quốc tế.
• Chia sẻ mô hình tu học khí hậu ôn đới, hướng dẫn thiền định, đào tạo giới pháp trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Đặc biệt, để phát huy hiệu quả đào tạo quốc tế, cần tạo điều kiện để chư Ni sau khi du học trở về có môi trường phụng sự đúng chuyên môn, phù hợp sở học sở tu. Ni đoàn địa phương có thể chủ động:

• Phân công giảng dạy tại học viện, Ni trường, các lớp Phật học cư sĩ.
• Giao trách nhiệm hướng dẫn chuyên tu, tổ chức hội thảo, xây dựng chương trình tu học.
• Trao quyền tham gia hoạch định các chiến lược phát triển Ni giới hiện đại, tạo động lực để chư Ni trẻ cống hiến lâu dài trong tỉnh nhà.

Việc kết hợp giữa tài lực bền vững và học thuật liên quốc gia, cùng cơ chế sử dụng nhân lực hậu du học hiệu quả, sẽ đưa Ni giới Lâm Đồng trở thành một trung tâm kiểu mẫu về giới luật, đạo phong và khả năng thích ứng toàn cầu trong thế kỷ XXI.

Những định hướng trên, nếu được thực hiện đồng bộ, sẽ đưa Ni giới Lâm Đồng từ một dòng tu truyền thống trở thành biểu tượng sống động của giới luật, trí tuệ và năng lực tổ chức trong lòng Phật giáo Việt Nam hiện đại. Đây là hình thức thiết thực và sâu sắc nhất để tri ân hành trạng khai sơn, lý tưởng hoằng pháp và tâm nguyện phụng sự của Sư bà Từ Hương, vị Thượng sĩ thầm lặng giữa núi rừng cao nguyên nhưng ảnh hưởng lan rộng đến tận thế kỷ XXI.

TS. Như Nguyệt (HL)

1. Môn phái kế thừa thực hiện, Kỷ yếu Tưởng niệm Hòa thượng Thích Nhơn Nguyện khai sơn Tổ đình Sắc Tứ Linh Quang, Tài liệu lưu hành nội bộ.
2. Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Tỉnh hội Phật giáo Lâm Đồng (2008), Lược sử những ngôi chùa tỉnh Lâm Đồng, NXB Tôn giáo, Hà Nội, tr.136-137..
3. Giáo hội Phật giáo Việt Nam (2007), Tưởng niệm Cố Sư trưởng thượng Từ hạ Hương Viện chủ Linh Phong Ni Tự (1917-2006), tr.13.
4. Lược sử những ngôi chùa tỉnh Lâm Đồng, Sđd, 138-139.
5. Tưởng niệm Cố Sư trưởng thượng Từ hạ Hương Viện chủ Linh Phong Ni Tự (1917-2006), Sđd, tr.25-26.
6. Nghĩa là, ngay khi xuất gia vào chùa học đạo đã phải rời xa họ hàng thân thuộc, cha mẹ, anh em, bạn bè, cạo bỏ mái tóc xanh, khoác lên mình mảnh áo hoại sắc, nuôi dưỡng trong lòng một hoài bão lớn: “hoằng Thánh đạo”. Xem thêm: Thích Nữ Như Luật (2019), Giới luật là yếu tố cơ bản của người xuất gia, https://thuvienhoasen.org/a32313/chuong-1-thao-luan-ve-viec-xuat-gia
7. Tưởng niệm Cố Sư trưởng thượng Từ hạ Hương Viện chủ Linh Phong Ni Tự (1917-2006), Sđd, tr. 28-29.
8. Thông tin xác minh qua phỏng vấn Ni trưởng Như Phú, Trưởng Phân ban Ni giới GHPGVN tỉnh Lâm Đồng, thực hiện ngày 03/08/2025.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Ban Tôn giáo tỉnh Lâm Đồng – Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lâm Đồng (2008), Lược sử những ngôi chùa tỉnh Lâm Đồng, NXB Tôn giáo, Hà Nội.
2. Giáo hội Phật giáo Việt Nam (2007), Tưởng niệm Cố Sư trưởng Viện chủ Linh Phong Ni Tự – Ni trưởng Thích nữ Từ Hương, Phật lịch 2551, TP. Hồ Chí Minh.
3. Thích Nữ Như Luật (2019), Giới luật là yếu tố cơ bản của người xuất gia, https://thuvienhoasen.org/a32313/ chuong-1-thao-luan-ve-viec-xuat-gia.
4. Môn phái kế thừa thực hiện, Kỷ yếu tưởng niệm Hòa thượng Thích Nhơn Nguyện – Khai sơn Tổ đình Sắc Tứ Linh Quang, Tài liệu lưu hành nội bộ.
5. Phỏng vấn trực tiếp Ni trưởng Thích nữ Như Phú, Trưởng Phân ban Ni giới Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lâm Đồng, thực hiện ngày 03/8/2025.