Sáng ngày 5/8/2026, tại Thủ đô Hà Nội, Viện Thông tin Khoa học Xã hội (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam) phối hợp cùng Trung tâm Nghiên cứu Nữ giới Phật giáo (thuộc Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam) long trọng tổ chức Hội thảo khoa học “Ni trưởng Hải Triều Âm: Cuộc đời, đóng góp và vai trò trong Phật giáo Việt Nam đương đại”.
Quang lâm chứng minh và tham dự Hội thảo có Hòa thượng Tiến sĩ (HT.TS.) Thích Thọ Lạc – Ủy viên Ban Thường trực Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Văn hóa Trung ương; HT. TS. Thích Tâm Đức – Ủy viên Ban Thường trực Hội đồng Trị sự, Phó Viện trưởng Thường trực Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam; chư Tôn đức Ni thuộc Trung tâm Nghiên cứu Nữ giới Phật giáo: Ni trưởng (NT) Thích Như Dung – Cố vấn Trung tâm; Ni sư (NS) TS. Thích Như Nguyệt – Giám đốc Trung tâm, NS. TS. Thích Tuệ Liên; NS. Thích Nghiêm Liên; NS. TS. Thích Huệ Hiếu – đồng Phó Giám đốc Trung tâm; cùng NS. Thích Minh Hiếu – Trưởng ban Bảo trợ Trung tâm Nghiên cứu Nữ giới Phật giáo, Phó ban Tổ chức kiêm Trưởng ban Tài trợ Hội thảo.
Vinh dự hơn nữa khi sự kiện có chư Tôn đức Phân ban Ni giới Trung ương (PBNGTW) trở về tham dự, như: NT.TS. Thích Đàm Lan, NT. Thích Đàm Thành, Ni sư (NS) TS. Thích Hương Nhũ, NS. Thích Lệ Thuận, NS. Thích Từ Thảo, NS. Thích Huệ Đức, NS.TS. Thích Như Ngọc, NS. Đàm Hinh, NS. Thích Minh Thịnh, NS. Minh Trang,… cùng chư Tăng Ni Thường trực Ban Trị sự, Phân ban Ni giới các tỉnh, thành: Hà Nội, Phú Thọ, Quảng Trị, Lai Châu và chư Tôn đức Trụ trì các tự viện.
Về phía đơn vị đồng tổ chức, Viện Thông tin Khoa học Xã hội có PGS.TS. Vũ Hùng Cường – Viện trưởng; PGS.TS. Trần Thị Minh Thi – Phó Viện trưởng, Trưởng ban Tổ chức Hội thảo; PGS.TS. Nguyễn Duy Lợi – Phó Viện trưởng; ThS. Nguyễn Thị Hồng Hạnh – Phó Viện trưởng cùng nhiều cán bộ chủ chốt của Viện.
Về phía đại biểu khách mời, có sự hiện diện của bà Trần Thị Minh Nga – Phó Trưởng ban Tôn giáo, Bộ Dân tộc và Tôn giáo; bà Văn Thị Thanh Bình – Phó Trưởng ban Quản lý Khoa học và Hợp tác quốc tế, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam; cùng đại diện các cơ quan, ban ngành, đoàn thể, chư vị học giả, nhân sĩ trí thức thuộc Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, cùng đông đảo Phật tử đến tham dự.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS.TS. Vũ Hùng Cường đã bày tỏ vinh dự trước sự kết hợp của 2 Viện. Ông cũng hy vọng Hội thảo không chỉ ghi nhận, làm rõ đạo nghiệp, vai trò của NT.Hải Triều Âm đối với Ni giới và Phật giáo Việt Nam mà còn gợi mở việc vận dụng các giá trị Phật giáo trong đời sống, mở ra cơ hội hợp tác nghiên cứu liên ngành giữa các Viện.
Đại diện Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, HT.TS. Thích Tâm Đức có lời phát biểu chào mừng, ghi nhận những đóng góp sâu rộng của Ni trưởng Hải Triều Âm trên các lĩnh vực giáo dục, hoằng pháp, đào tạo Ni chúng và Phật tử. Bên cạnh đó, Hòa thượng nhấn mạnh, Hội thảo không chỉ là hướng tới tri ân bậc Trưởng lão Ni mà còn mở ra những hướng nghiên cứu mới về lịch sử, vai trò của Ni giới trong sự phát triển của Phật giáo Việt Nam.
Thay mặt lãnh đạo Ban Tôn giáo Chính phủ, bà Trần Thị Minh Nga đã đánh giá cao đóng góp của một bậc danh Ni tiêu biểu của Phật giáo Việt Nam đương đại, với đạo nghiệp và di sản được kết tinh trên nhiều phương diện, từ giáo dục, đào tạo Ni giới, trước tác, biên dịch đến hoằng pháp và xây dựng hệ thống tự viện. Việc tiếp tục nghiên cứu, hệ thống hóa và lan tỏa những giá trị Ni trưởng để lại không chỉ góp phần làm sáng rõ vị trí, vai trò của Ni giới trong lịch sử Phật giáo Việt Nam mà còn bổ sung nguồn tư liệu khoa học có giá trị cho nghiên cứu Phật học, văn hóa và tôn giáo. Theo bà, Hội thảo là dịp quan trọng để tiếp tục nhận diện chiều sâu di sản của Ni trưởng, đồng thời phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức và tinh thần phụng sự của Phật giáo trong đời sống đương đại.
Với cương vị Trưởng ban Tổ chức, PGS.TS. Trần Thị Minh Thi đã báo cáo đề dẫn thông qua khái quát 8 trục tư tưởng chủ đạo trong hệ thống trước tác của Ni trưởng Hải Triều Âm, nổi bật là: đạo Phật như con đường giáo dục và chuyển hóa con người; xuất gia là lý tưởng và sự nghiệp tu hành; giới luật là nền tảng đạo nghiệp; chuyển hóa tâm để chuyển hóa khổ đau và cuộc đời; tuệ giác giúp phá chấp, chuyển hóa nội tâm; từ bi gắn với trí tuệ và thực hành Bồ tát đạo; cùng quan niệm niệm Phật, nghi lễ và Tịnh độ đều hướng về tu tâm. Những tư tưởng này không chỉ định hình một phương thức tu học chú trọng giới hạnh, nội tâm và hành trì thực thụ, mà còn gợi mở các giá trị về lối sống thiện lành, kỷ luật, trách nhiệm và phụng sự xã hội trong bối cảnh mới.
Tại phiên khai mạc, có sự góp mặt của hai tham luận: “Ni trưởng Hải Triều Âm: Sự kế thừa pháp tu ‘Phản văn văn tự tính’ và tinh thần nghiêm trì Bát kính pháp từ Đức Đệ nhất Pháp chủ Thích Đức Nhuận” của Hòa thượng TS. Thích Thọ Lạc và “Ni trưởng Hải Triều Âm – Tượng đài đạo hạnh của Ni giới Việt Nam” của Ni sư TS. Thích Như Nguyệt. Hai bài viết mở đầu đã góp phần khắc họa góc nhìn đa chiều về cuộc đời, đạo nghiệp, giá trị di sản của Ni trưởng.
Tiếp nối tinh thần cởi mở của phiên khai mạc, hai phiên làm việc của Hội thảo diễn ra với nhiều tham luận tiếp cận di sản Ni trưởng Hải Triều Âm từ nhiều góc độ. Tại Phiên thứ nhất, 9 tham luận tập trung làm rõ các phương diện nổi bật trong đạo nghiệp của Ni trưởng, từ tư tưởng giáo dục và giới luật, phương pháp sư phạm, trước tác và hoằng pháp đến vai trò trong truyền thừa, đào tạo và phát triển Ni giới Việt Nam đương đại. Các tham luận đồng thời gợi mở những giá trị thực tiễn từ đạo hạnh, tinh thần vô ngã, phụng sự và phương pháp hành trì của Ni trưởng đối với đời sống Phật giáo và Ni giới hôm nay.
Tiếp nối chương trình, phiên thứ hai với 9 tham luận tiếp tục mở rộng các hướng tiếp cận về di sản Ni trưởng Hải Triều Âm, tập trung vào giá trị đạo hạnh, giới đức và vai trò của Ni trưởng đối với sự phát triển của Phật giáo Việt Nam đương đại. Các nghiên cứu đồng thời làm rõ khả năng kết nối giữa truyền thống và hiện đại qua hoạt động giáo dục, báo chí, giáo hóa gia đình Phật tử, sự kết hợp giữa giáo dục truyền thống với giáo dục học đường và sự dung hội các Pháp môn trong hoằng pháp. Qua đó, những tham luận góp phần nhận diện sâu hơn sức sống của di sản Ni trưởng trong việc phát huy nguồn lực Ni giới, củng cố tinh thần đoàn kết và đáp ứng những yêu cầu của đời sống Phật giáo trong bối cảnh mới.
Bên cạnh các tham luận trình bày trực tiếp, Hội thảo còn tiếp nhận nhiều nghiên cứu và ý kiến trao đổi của các nhà khoa học, chức sắc Phật giáo và chuyên gia. Các ý kiến đã bổ sung thêm những luận cứ và khắc họa rõ hơn chân dung Ni trưởng Hải Triều Âm – một nhà giáo dục, dịch giả, nhà hoằng pháp và tấm gương tiêu biểu về đạo hạnh của Ni giới Việt Nam.
Sau 4 tiếng lắng nghe hơn 20/80 bài nghiên cứu với nhiều góc độ tiếp cận khác nhau, Hội thảo không chỉ đem đến những nhận định mới về cuộc đời và đạo nghiệp Ni trưởng Hải Triều Âm, mà quan trọng hơn, đã đặt di sản của Ni trưởng trong dòng chảy rộng hơn của lịch sử Phật giáo và văn hóa Việt Nam. Từ những tư liệu, luận cứ và cách tiếp cận được chia sẻ, hình ảnh một Ni trưởng vừa nghiêm cẩn trong tu học, sâu sắc trong giáo hóa, vừa bền bỉ trong phụng sự hiện lên ngày càng rõ nét. Giá trị của Hội thảo vì thế, không dừng ở việc nhìn lại một bậc danh Ni, mà còn mở ra câu chuyện về sự tiếp nối: làm thế nào để những giá trị đã được vun bồi bằng một đời tu hành tiếp tục trở thành nguồn lực tinh thần cho Ni giới và đời sống Phật giáo hôm nay.
Đằng sau thành quả của Hội thảo là những chuỗi ngày chuẩn bị miệt mài và kết nối sâu rộng của Ban Tổ chức. Trong đó, có dấu ấn sâu đậm của Ni sư Minh Hiếu – người đệ tử đã dành gần hai năm để nhen nhóm và vun bồi ý tưởng tổ chức Hội thảo khoa học về Tôn sư. Từ một niệm hiếu kính ban đầu, ý tưởng ấy dần kết tụ thành một diễn đàn học thuật quy tụ các nhà khoa học, học giả, chư Tôn đức và hàng môn đồ, cùng trở về để nhìn lại, nghiên cứu và làm sáng tỏ cuộc đời, đạo nghiệp của cố Ni trưởng. Có lẽ, với Ni sư và môn đồ các thế hệ, Hội thảo không chỉ là một sự kiện học thuật, mà còn là một cách trở về với Thầy bằng tất cả lòng tri ân: dùng những trang viết, những tư liệu và ký ức để tiếp tục làm sáng tỏ một cuộc đời đã dành trọn cho đạo pháp và Ni giới.
Thay mặt Ban Tổ chức, Ni sư Minh Hiếu đã bày tỏ lời tri ân sâu sắc gửi đến chư Tôn đức, các nhà khoa học, quý đại biểu và những ân nhân đã góp duyên cho Hội thảo thành tựu. Trong đó như có âm vang một lời thưa thỉnh đến Thầy: những hạt giống Tôn sư gieo năm nào vẫn đang được các thế hệ đệ tử nâng niu, gìn giữ và tiếp nối. Từ lòng hiếu kính của một người đệ tử đến sự đồng tâm của Ban Tổ chức, một hành trình tưởng niệm đã được nâng lên thành một hành trình lưu giữ di sản, để đạo nghiệp của Ni trưởng không chỉ được nhớ về, mà còn tiếp tục được sống, được học và được truyền trao trong những thế hệ mai sau.
Như Nguyệt {ĐSHĐ-156}
