Chiều 04/4/2026, trong phiên làm việc thứ hai của ngày đầu tiên Đại hội Đại biểu Phật giáo TP.HCM lần thứ I, nhiệm kỳ 2026–2031, hội trường Việt Nam Quốc Tự trở nên sôi nổi và giàu chiều sâu với phần trình bày tham luận của chư Tôn đức, học giả và đại diện các ban chuyên môn. Đây không chỉ là phần đóng góp ý kiến cho văn kiện Đại hội, mà còn là nơi kết tinh nhiều thao thức, kỳ vọng và đề xuất thiết thực cho bước phát triển mới của Phật giáo Thành phố sau sáp nhập.
Theo thông tin từ Ban Tổ chức, Đại hội Đại biểu Phật giáo TP.HCM lần thứ I là kỳ đại hội điểm của Trung ương Giáo hội, diễn ra trong hai ngày 4 và 5/04/2026, với chủ đề “Kỷ cương – Đổi mới – Hiệu lực – Hiệu quả”. Trong tổng số 18 tham luận được gửi về Đại hội, có 7 tham luận tiêu biểu được trình bày trực tiếp tại hội trường trong phiên làm việc chiều ngày đầu tiên.
Dưới sự điều hành của Chủ tọa đoàn, dòng chảy tham luận mở ra từ những vấn đề mang tính nền tảng của đời sống Phật giáo đương đại. Mở đầu là tham luận của Hòa thượng Thích Chơn Không với chủ đề “Nâng cao vai trò hộ trì chánh pháp của cư sĩ Phật tử”. Từ góc nhìn thực tiễn và lịch sử, Hòa thượng nhấn mạnh vai trò không thể xem nhẹ của hàng cư sĩ trong việc đồng hành cùng Giáo hội, đặc biệt ở các lĩnh vực văn hóa, giáo dục và hoằng pháp trên không gian mạng; đồng thời gợi ý cần quan tâm hơn đến việc phát huy vị trí của cư sĩ trong cơ cấu hoạt động Phật sự hiện nay.
Một sắc thái mới mẻ của phiên tham luận được thể hiện qua bài trình bày của Đại đức Thích Tuệ Nhật, đại diện Ban Giáo dục Phật giáo TP.HCM, với chủ đề “Ngành Giáo dục Phật giáo TP.HCM trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI): Học sâu – Tu bền – Phụng sự giỏi”. Tham luận gợi ra một hướng tiếp cận đáng chú ý: đưa công nghệ vào giáo dục Phật giáo không phải để chạy theo thời thế, mà để hỗ trợ việc học, việc tu và sự phụng sự được sâu chắc, đúng hướng hơn. Trong tinh thần ấy, giáo dục Phật giáo được đặt trước yêu cầu hiện đại hóa phương pháp, chuẩn hóa học liệu, nâng năng lực công nghệ nhưng vẫn giữ vững giới luật, thiền định và trí tuệ làm cốt lõi.
Tiếp nối mạch giáo dục Tăng tài, Đại đức Thích Minh Tấn trình bày tham luận “Đào tạo Tăng tài theo truyền thống Phật giáo Nam tông đáp ứng yêu cầu phát triển Giáo hội TP.HCM trong tương lai”. Nội dung tham luận nhấn mạnh sự kết hợp chặt chẽ giữa pháp học và pháp hành, giữa việc bảo tồn bản sắc truyền thống với yêu cầu thích ứng trước đời sống mới. Không chỉ dừng ở việc gìn giữ nền nếp tu học, tham luận còn đề xuất hiện đại hóa cơ sở đào tạo, nâng cao trình độ học thuật và trang bị khả năng thích ứng với công nghệ cho thế hệ kế thừa.
Ở một phương diện khác, Thượng tọa Quách Thành Satha mang đến cái nhìn riêng về một thành phần giàu bản sắc trong lòng Phật giáo Thành phố qua tham luận “Phật giáo Nam tông Khmer tại TP.HCM thực trạng, thành tựu và định hướng phát triển”. Từ thực trạng chỉ có bốn ngôi chùa và 58 vị chư Tăng, tham luận vẫn cho thấy sức sống bền bỉ của Phật giáo Nam tông Khmer như một điểm tựa bảo tồn văn hóa dân tộc, đồng thời là cầu nối cộng đồng giữa đô thị hiện đại. Những đề xuất đi kèm cũng hướng đến nâng cao chất lượng tu học và đổi mới phương thức hoằng pháp để thích ứng với yêu cầu hội nhập.
Đặc biệt, tiếng nói của Ni giới TP.HCM để lại nhiều dư âm qua tham luận “Một số thành tựu và phương hướng hoạt động trong Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” do Ni trưởng Thích nữ Như Thảo trình bày. Từ nền tảng hình thành từ năm 1934 và hành trình phát triển qua nhiều thế hệ Ni trưởng tiền bối, tham luận khẳng định vai trò nổi bật của Ni giới Thành phố trong các lĩnh vực tu học, giáo dục đào tạo Ni tài, hoằng pháp, từ thiện xã hội và đồng hành cùng cộng đồng. Điểm nhấn đáng chú ý là định hướng chuyển đổi số và nâng cao năng lực lãnh đạo cho thế hệ Ni trẻ, như một cách chuẩn bị cho tương lai mà vẫn giữ được hồn cốt đạo vị của Ni giới.
Tinh thần trách nhiệm nội tại của người xuất gia tiếp tục được đào sâu trong tham luận “Trách nhiệm của Tăng – Ni trong sự nghiệp phát triển Giáo hội Phật giáo Việt Nam” do Thượng tọa Thích Giác Nhuận trình bày. Ở đây, sự hưng thịnh của Giáo hội không được nhìn như một khẩu hiệu tổ chức, mà bắt đầu từ nền tảng rất căn bản: tu học nghiêm túc, đạo hạnh vững vàng, tinh thần phụng sự và sự hòa hợp giữa các hệ phái dưới mái nhà chung Giáo hội. Từ điểm tựa ấy, tham luận gợi mở một viễn cảnh rộng hơn: khi nội lực được củng cố, Phật giáo Việt Nam sẽ không chỉ đồng hành cùng dân tộc, mà còn có thể lan tỏa các giá trị từ bi và trí tuệ ra cộng đồng quốc tế.
Khép lại phần trình bày là tham luận của Tiến sĩ Dương Hoàng Lộc với chủ đề “Từ những hỗ trợ cộng đồng vượt qua đại dịch Covid-19, bàn về đặc điểm Phật giáo TP.HCM”. Từ thực tiễn hỗ trợ cộng đồng trong giai đoạn dịch bệnh, tham luận cho thấy Phật giáo Thành phố không chỉ hiện diện trong đời sống tâm linh, mà còn bền bỉ góp sức trên phương diện an sinh xã hội, chăm sóc người yếu thế và trị liệu tinh thần. Những gợi ý được nêu ra cũng hướng đến việc phát huy mạng lưới tự viện và Phật tử như một lực lượng kết nối cộng đồng, góp phần xây dựng văn hóa đô thị nhân văn, lối sống xanh và định hướng phát triển bền vững cho Thành phố.
Có thể nói, bảy tham luận được trình bày tại hội trường tuy mỗi bài tiếp cận một lĩnh vực riêng, nhưng cùng gặp nhau ở một điểm chung: nỗ lực tìm lời đáp cho câu hỏi Phật giáo TP.HCM sẽ đi tiếp thế nào trong bối cảnh mới. Đó là bài toán của nhân sự, giáo dục, hoằng pháp, cư sĩ, Ni giới, hệ phái, trách nhiệm xã hội và cả sự thích ứng trước công nghệ, đô thị hóa, hội nhập. Chính vì vậy, phần tham luận không chỉ làm phong phú nội dung Đại hội, mà còn góp thêm chất liệu suy tư cho việc hoạch định phương hướng hoạt động Phật sự nhiệm kỳ 2026–2031.
Trong tổng thể Đại hội điểm của Phật giáo Thành phố sau sáp nhập, phần trình bày tham luận chiều 04/4 không đơn thuần là một mục trong chương trình làm việc. Từ hội trường, nhiều tiếng nói tâm huyết đã cùng cất lên, góp phần phác họa diện mạo một Phật giáo TP.HCM đang vừa kế thừa truyền thống, vừa chủ động mở rộng tầm nhìn để bước vào nhiệm kỳ mới bằng nội lực, trí tuệ và tinh thần phụng sự.
Đàm Nguyện {ĐSHĐ-151}
