Mùa sen nở lại về, mang theo hơi thở của mùa An cư kiết hạ – thời khắc thiêng liêng để người xuất gia quay về với tự tâm, trau dồi giới định tuệ. Giữa không gian tĩnh mịch ấy, hình bóng Ni trưởng thượng Tâm hạ Hoa – Bậc Trưởng lão Ni một đời hy sinh cho đạo pháp lại thấp thoáng trong tâm thức mỗi hành giả tại hạ trường chùa Tâm Ấn – Quy Nhơn, dù bóng nhạn đã gửi thân về chốn vô cùng, dẫu tháng năm đã phủ lên vạn vật biết bao đổi thay, nhưng dư âm của một đời hành đạo vẫn luôn tỏa ngát. Vẫn như đâu đây dáng hình giản dị mà uy nghiêm giữa chốn già lam; vẫn là ánh mắt từ hòa chan chứa yêu thương; vẫn là những lời dạy mộc mạc mà thấm sâu đạo vị, nâng bước biết bao người trên con đường học Phật và hành đạo.
Ôi! Người hơn một thế kỷ hiện hữu giữa cõi Ta-bà, tám mươi năm khoác áo tu hành, trọn đời tận tụy phụng sự Đạo pháp và chúng sinh. Cuộc đời ấy không chỉ là một hành trình tu tập, mà còn là một pho sử sống của Ni giới Việt Nam trong thế kỷ đầy biến động. Mỗi bước chân của Ni trưởng đi qua đều in đậm dấu ấn của lòng từ bi, của ý chí kiên cường và của tâm nguyện “tiếp dẫn hậu lai, báo Phật ân đức”.
Ni trưởng thế danh Nguyễn Thị Diệp, húy thượng Tâm hạ Hoa, tự Diệu Liên, hiệu Thiền Dung, thuộc dòng thiền Lâm Tế Liễu Quán đời thứ bốn mươi ba. Người sinh năm 1916 tại làng Tân An, thành phố Cần Thơ, trong một gia đình thâm tín Tam bảo và giàu truyền thống đạo đức. Từ thuở thiếu thời, dưới sự dưỡng dục của song thân, đặc biệt là ảnh hưởng sâu sắc từ người mẹ hiền thuần thành Phật tử, hạt giống Bồ-đề đã sớm được gieo trồng trong tâm thức người thiếu nữ ấy. Những buổi theo mẹ đến chùa lễ Phật, những thời kinh vang vọng nơi chánh điện, những lời giáo huấn về nhân quả, từ bi đã âm thầm nuôi lớn nơi người một tâm hồn thanh khiết và một chí nguyện xuất trần mạnh mẽ.
Nhiều lần xin phép được xuất gia, nhưng vì quá thương yêu con, song thân chưa đành lòng thuận cho. Thế nhưng, chí nguyện giải thoát một khi đã bén rễ sâu trong tâm thức thì không gì có thể ngăn trở. Năm mười bảy tuổi, người từ giã gia đình, rời bỏ mái ấm thân thương, phát túc siêu phương tìm thầy học đạo. Quyết định ấy đối với một thiếu nữ tuổi xuân đôi tám trong xã hội đương thời là điều không hề dễ dàng. Nhưng bằng niềm tin son sắt nơi Tam bảo và khát vọng phụng sự chúng sinh, người đã can đảm bước đi trên con đường mình chọn.
Từ mái chùa Phước Long ở miền Tây Nam Bộ đến các trung tâm Phật học lớn của đất nước như Từ Đàm, Diệu Đức, Hải Đức, Vạn An, rồi vùng đất Thủ Đức, Đà Lạt…, dấu chân cầu học của Ni trưởng trải dài qua nhiều miền đất nước. Trong bối cảnh Phật học còn nhiều thiếu thốn, phương tiện giao thông vô cùng khó khăn, một vị Ni trẻ vẫn không quản nhọc nhằn, bôn ba học đạo suốt hơn hai mươi năm trường.
Thật cảm động biết bao!
Giữa thời cuộc đầy biến động của đất nước, khi chiến tranh, đói nghèo và những khó khăn chồng chất phủ lên đời sống nhân dân, Ni trưởng vẫn một lòng hướng về việc học, xem việc nghiên tầm kinh luật luận là nền tảng cho sự nghiệp giáo hóa về sau. Chính nhờ tinh thần cầu học không mệt mỏi ấy mà nơi Ni trưởng hội tụ đầy đủ phẩm chất của một bậc mô phạm tòng lâm, một vị thầy khả kính của nhiều thế hệ Ni lưu.
Năm 1945, nhận thấy vùng đất Bình Định khi ấy còn thiếu vắng Ni chúng, với tâm nguyện hoằng dương Chánh pháp và phát triển Ni giới, Ni trưởng quyết định trở về miền đất võ để hành đạo. Từ đó, cuộc đời của Người gắn liền với sự phát triển của Ni giới Bình Định.
Tại ngôi chùa Sanh Liên đơn sơ mái lá năm nào, giữa hoàn cảnh loạn lạc và muôn vàn thiếu thốn, Ni trưởng vừa giáo dưỡng đồ chúng, vừa hướng dẫn Phật tử tu học, vừa mở lớp dạy chữ cho người dân nghèo. Đối với người, hoằng pháp không chỉ là giảng kinh thuyết pháp mà còn là giúp người dân thoát khỏi bóng tối của thất học, mở ra cánh cửa tri thức và đạo đức. Biết bao người dân quê ngày ấy đã học được những con chữ đầu tiên dưới mái chùa Sanh Liên. Biết bao người con Phật đã tìm thấy niềm tin và nghị lực sống từ những lời sách tấn chân thành của Ni trưởng.
Năm 1956, chùa Tâm Ấn được khai sơn tại thành phố Quy Nhơn. Từ đây, một đạo tràng lớn của Ni giới Bình Định được hình thành. Ngôi già lam ấy không chỉ là nơi lễ Phật, tụng kinh mà còn trở thành trung tâm đào tạo Ni tài, nơi ươm mầm cho biết bao thế hệ xuất gia trên con đường phụng sự Đạo pháp.
Trải qua bao lần xây dựng, trùng tu và phát triển, chùa Tâm Ấn ngày nay uy nghiêm, thanh tịnh. Mỗi viên gạch, mỗi mái ngói nơi đây dường như vẫn còn in đậm đôi tay và tâm huyết của người khai sơn thuở trước.
Suốt nhiều thập niên, Ni trưởng được Giáo hội tín nhiệm giao phó nhiều trọng trách quan trọng. Từ Trưởng ban Ni bộ tỉnh Bình Định, Phó Ban Trị sự Phật giáo tỉnh nhà cho đến ngôi vị Chứng minh Phân ban Ni giới thuộc Ban Tăng sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, ở bất cứ cương vị nào, người cũng luôn tận tâm, tận lực vì sự phát triển của Giáo hội và Ni giới.
Đặc biệt, trong lĩnh vực truyền giới và đào tạo Tăng Ni, công đức của Ni trưởng thật lớn lao không thể nghĩ bàn. Biết bao Giới đàn lớn nhỏ trên cả nước đã cung thỉnh Ni trưởng đảm nhiệm ngôi vị Hòa thượng Đàn đầu, Đệ nhất Tôn chứng, Yết ma A – xà lê. Hàng ngàn Giới tử đã được tiếp nhận giới pháp dưới sự chứng minh và giáo giới của Người. Từ những hạt giống ban đầu ấy, hôm nay đã trưởng thành thành những vị Ni trưởng, Ni sư đang tiếp tục phụng sự Đạo pháp khắp mọi miền đất nước và hải ngoại. Đó chính là sự tiếp nối của ánh sáng truyền đăng, là thành quả của một đời tận tụy vun bồi mạng mạch Như Lai.
Trong những đóng góp của Ni trưởng, có lẽ cảm động nhất vẫn là tấm lòng dành cho thế hệ hậu học. Khi Trường Cơ bản Phật học Nguyên Thiều được thành lập, thấy Ni sinh chưa có nơi nội trú ổn định, người đã nhiều đêm thao thức. Với tất cả tình thương và trách nhiệm, Ni trưởng đã vận động thành lập cư xá Ni trong khuôn viên tu viện Nguyên Thiều. Ngày nay, khi nhìn thấy nhiều thế hệ Ni sinh trưởng thành từ mái trường ấy, ai có thể quên được tấm lòng của bậc Ân sư đã âm thầm lo lắng cho tương lai của Ni giới tỉnh nhà?
Ôi! Một đời người đi qua, nhưng những gì người để lại vẫn còn mãi.
Hơn năm mươi vị đệ tử xuất gia của Ni trưởng hiện đang tiếp nối con đường hoằng pháp lợi sinh ở trong nước và hải ngoại. Nhiều vị đảm nhận những trọng trách quan trọng của Giáo hội, nhiều vị là Trụ trì các tự viện lớn, tiếp tục thắp sáng ngọn đèn Chánh pháp mà Ni trưởng đã trao truyền, là sự tiếp nối của thế hệ hậu học, là sự trường tồn của mạng mạch Như Lai qua từng thế hệ môn đồ.
Những năm cuối đời, dù tuổi cao sức yếu, Ni trưởng vẫn không nguôi thao thức về sự phát triển của Ni giới. Thân thể có thể mỏi mòn theo năm tháng, nhưng tâm Bồ-đề nơi người chưa từng suy giảm. Ngay cả trên giường bệnh, Người vẫn ân cần chỉ dạy những Phật sự quan trọng, vẫn lo lắng cho tương lai của hàng hậu học.
Đến khi nhân duyên nơi cõi Ta-bà đã viên mãn, như cánh chim trở về trời rộng, như dòng sông tìm về biển cả, Ni trưởng an nhiên xả bỏ báo thân vào ngày mồng Một tháng Tám năm Mậu Tuất (2018), hưởng thọ 102 tuổi đời, 80 hạ lạp.
Sự ra đi của Người để lại niềm tiếc thương vô hạn. Nhưng sự viên tịch ấy không phải là mất đi. Bởi người đã sống trọn vẹn với hạnh nguyện của một người con Phật. Người đã hóa thân vào những mái chùa còn đó, vào những thế hệ đệ tử đang tiếp bước, vào những mùa An cư vẫn còn vang vọng lời dạy năm nào, vào những trang sử Ni giới Bình Định được viết nên bằng cả cuộc đời tận hiến.
Hôm nay, mùa hạ lại về, hàng hậu học chúng con thành kính đảnh lễ Giác linh Người. Dẫu nhục thân đã về với cát bụi, nhưng đạo nghiệp vẫn trường tồn. Dẫu bóng dáng Người đã khuất sau màn vô thường, nhưng ánh sáng giới đức và từ bi vẫn còn soi rọi hậu thế. Những đệ tử tại chùa Tâm Ấn, chùa Sanh Liên, chùa An Thạnh và khắp các phương trời vẫn đang tiếp nối con đường mà Ni trưởng đã khai mở. Tinh thần đoàn kết, hòa hợp, tinh tấn tu học chính là món quà ý nghĩa nhất để cúng dường trên Giác linh Ni trưởng.
Nguyện noi theo dấu chân của bậc Ân sư khả kính, tiếp nối chí nguyện hoằng pháp lợi sinh, giữ gìn giới luật, phụng sự nhân sinh và góp phần giữ gìn mạng mạch Ni lưu mãi mãi trường tồn, để công hạnh của Cố Ni trưởng Tâm Hoa vẫn luôn còn với thời gian, như đóa sen thanh khiết giữa đời, như ngọn đèn không bao giờ tắt trong lòng những người con Phật.
Như Minh Bảo Tích {ĐSHĐ-154}
