Giữa dòng vô tận của thời gian và sự biến thiên của thế sự, có những bậc chân tu đã dùng cả cuộc đời mình để phụng sự Tam bảo, tiếp nối mạng mạch Như Lai và thắp sáng ngọn đèn Chánh pháp cho hậu thế. Dẫu thân tứ đại rồi cũng trở về với cát bụi, nhưng hạnh đức, đạo phong của quý Ngài vẫn còn lưu dấu như hương sen thanh khiết lan tỏa giữa nhân gian. Ni trưởng Tịnh Viên là một bậc Ni lưu thạc đức như thế – một đời tận tụy vì đạo pháp, vì Ni chúng và vì chúng sinh, để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng Tăng Ni, Phật tử tỉnh Bình Định nói riêng và Phật giáo Việt Nam nói chung.
Ni trưởng thế danh Võ Thị Kim Đính, pháp danh Như Ái, pháp tự Tịnh Viên, pháp hiệu Hoằng Thâm. Ni trưởng sinh năm 1924, trong một gia đình có nền nếp Nho phong và thấm nhuần tín tâm Tam bảo. Thân phụ là cụ Tú tài Võ Trấp, về sau Cụ xuất gia với đạo hiệu Huyền Ý, một vị Pháp sư uyên thâm và là Phó Chủ bút Tạp chí Từ Bi Âm của Hội Nghiên cứu Phật học Nam Kỳ. Chính trong môi trường gia giáo ấy, hạt giống Bồ-đề nơi người thiếu nữ họ Võ đã sớm được gieo trồng và nảy nở.
Năm lên mười tuổi, khi nhân duyên xuất thế đã chín muồi, Người được thân phụ đưa đến Tổ đình Bích Liên xin quy y và xuất gia với Hòa thượng Trí Hải. Từ giây phút cắt bỏ đi mái tóc xanh, cuộc đời của Người đã gắn liền với lý tưởng thượng cầu Phật đạo, hạ hóa chúng sinh. Dưới mái già lam thanh tịnh, Người chuyên cần học đạo, lấy giới luật làm thầy, lấy tinh tấn làm động lực, lấy từ bi làm hành trang trên con đường tu tập.
Tuổi thanh xuân của Ni trưởng là những năm tháng miệt mài nơi cửa thiền.Sau khi được Hòa thượng Huyền Ý (Pháp sư Liên Tôn) gởi vào nhập chúng tu học tại Ni viện Hải Ấn lúc vừa tròn 14 tuổi, dưới sự giáo dưỡng của Ni trưởng Diệu Tịnh, Người đã chuyên tâm học tập kinh luật, rèn luyện oai nghi tế hạnh và vun bồi giới thân huệ mạng. Từng bước thọ nhận các giới phẩm Sa-di-ni, Thức-xoa-ma-na và Tỳ kheo-ni, Người trưởng thành trong ánh sáng của Chánh pháp, trở thành một vị Ni có nền tảng giới luật nghiêm mật và tri kiến Phật học vững vàng.
Sau khi thọ Cụ túc giới, Ni trưởng tiếp tục được chư Hòa thượng Trí Hải và Huyền Ý trực tiếp chỉ dạy kinh, luật, luận. Với căn cơ thông tuệ cùng tinh thần cầu học không mệt mỏi, Người đã thâm nhập giáo pháp, lấy sự thực hành làm cốt lõi, lấy phụng sự làm phương châm hành đạo. Những năm tháng ấy đã hun đúc nên nơi Người một phong thái đĩnh đạc, khiêm cung và một nội lực tâm linh sâu dày.
Năm 1951, khi Hòa thượng Huyền Ý viên tịch, Ni trưởng tiếp nối trọng trách Trụ trì chùa Liên Tôn. Từ đây, Người bước vào chặng đường hoằng pháp đầy thử thách nhưng cũng vô cùng ý nghĩa. Với tâm nguyện “Tác Như Lai sứ, hành Như Lai sự”, Người đã tận tụy chăm lo đạo tràng, giáo dưỡng đồ chúng, hướng dẫn Phật tử tu học và giữ gìn ngọn đèn Chánh pháp luôn tỏa sáng.
Trong những năm tháng đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh, dù hoàn cảnh vô cùng gian khó, Ni trưởng vẫn kiên định với chí nguyện phụng sự. Khi vùng đất quanh chùa Liên Tôn trở thành nơi giao tranh ác liệt, Người đã đến tiếp nhận chùa Hương Quang tại Tuy Phước. Từ một ngôi chùa còn nhiều khó khăn, bằng ý chí và nghị lực phi thường, Người đã dốc hết tâm lực để kiến thiết, phục hưng và phát triển đạo tràng trở thành nơi nương tựa tâm linh cho đông đảo thiện nam tín nữ.
Không chỉ xây dựng già lam, Ni trưởng còn dành nhiều tâm huyết cho sự nghiệp giáo dục. Việc thành lập Trường Trung học Bồ đề Hương Quang năm 1968 là minh chứng sinh động cho tầm nhìn sâu rộng của Người. Bởi hơn ai hết, Ni trưởng hiểu rằng muốn xây dựng xã hội an lành thì phải nuôi dưỡng những thế hệ thanh thiếu niên vừa có tri thức vừa có đạo đức. Đó chính là tinh thần nhập thế tích cực của đạo Phật, đem ánh sáng từ bi và trí tuệ soi rọi vào cuộc đời.
Suốt hành trình hoằng pháp, Ni trưởng còn nhiều lần đứng ra trùng tu, xây dựng các tự viện như chùa Hương Quang, chùa Thanh Long và phục hồi chùa Liên Tôn sau chiến tranh. Mỗi viên gạch, mỗi mái ngói nơi những ngôi già lam ấy đều thấm đượm tâm huyết của một người suốt đời vì đạo.
Với Giáo hội, Ni trưởng là một thành viên gương mẫu, luôn tận tâm với mọi Phật sự được giao phó. Người là thành viên Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Bình Định, thành viên Ni bộ Bình Định và nhiều lần được cung thỉnh đảm nhiệm ngôi vị Yết ma A-xà-lê trong các Đại Giới đàn tại bản tỉnh.
Điều làm nên giá trị lớn lao nhất nơi cuộc đời Ni trưởng không chỉ là những công trình vật chất hay những chức vụ đảm nhiệm, mà chính là đạo hạnh cao quý của một bậc chân tu. Suốt cuộc đời, Người luôn sống giản dị, thanh bần, khiêm cung và từ ái. Nơi Người, người ta cảm nhận được sự hòa quyện giữa trí tuệ và từ bi, giữa uy nghiêm của giới luật và sự bao dung của tình thương. Đối với đệ tử, Người là bậc Ân sư mẫu mực; đối với Phật tử, Người là chỗ dựa tâm linh vững chắc; đối với Giáo hội, Người là một cột trụ âm thầm nhưng kiên cố.
Với tâm nguyện “hoằng truyền Chánh pháp, tục diệm truyền đăng”, Ni trưởng không chỉ kiến lập đạo tràng, giáo hóa tín đồ mà còn dốc lòng giáo dưỡng Ni chúng, vun bồi những hạt giống Bồ-đề cho mai sau, chính là những đóa sen tiếp nối hương thơm đạo hạnh của bậc Ân sư khả kính: Ni trưởng Thích Nữ Hạnh Nguyên, nguyên phó phân ban Ni giới tỉnh Bình Định, viện chủ chùa Hương Quang; Ni trưởng Thích Nữ Hạnh Minh, nguyên Phó thường trực phân ban Ni giới tỉnh Bình Định, Trụ trì chùa Liên Tôn; Sư cô Thích Nữ Hạnh Mẫn Trụ trì chùa Huỳnh Long; Sư cô Thích nữ Hạnh Trí Trụ trì chùa Quan Âm.
Đặc biệt, trong hàng đệ tôn kế thừa có Ni sư Thích Nữ Minh Tâm đang đảm nhiệm cương vị Trưởng Phân ban Ni giới tỉnh Gia Lai, đồng thời giữ trọng trách Phó Hiệu trưởng Trường Trung cấp Phật học Nguyên Thiều. Từ ngọn đèn Chánh pháp mà Ni trưởng đã dày công gìn giữ và trao truyền, ánh sáng ấy tiếp tục được thắp lên qua nhiều thế hệ môn đồ, soi sáng con đường tu học và phụng sự của hàng Ni giới tỉnh nhà hôm nay.
Rồi theo dòng chảy vô thường của vạn pháp, đến năm 2000, Ni trưởng đã an nhiên xả báo thân, nhẹ nhàng trở về với cõi tịnh sau bảy mươi sáu năm hiện hữu giữa cõi đời và năm mươi bốn hạ lạp trang nghiêm giới đức.. Sự viên tịch của Người tựa như một cánh sen khép lại giữa hồ thu thanh tịnh. Dẫu thân tướng không còn hiện hữu, nhưng đạo hạnh và công đức của Người vẫn mãi là ngọn đèn soi sáng cho hàng hậu học.
Bảo tháp của Ni trưởng được tôn trí nơi khuôn viên chùa Hương Quang như một biểu tượng thiêng liêng của đời sống phạm hạnh thanh cao. Mỗi lần chiêm bái bảo tháp, người con Phật lại nhớ đến hình ảnh một bậc Ni trưởng suốt đời tận hiến cho đạo pháp, trí tuệ làm sự nghiệp và lợi lạc quần sinh làm lý tưởng sống.
Cuộc đời của Ni trưởng Tịnh Viên là một minh chứng hùng hồn về hạnh nguyện phụng sự. Dù thời gian có trôi qua, những dấu chân hoằng pháp của Người vẫn còn in đậm trên từng con đường, trong lòng môn đồ pháp quyến và trong lịch sử Phật giáo quê hương Bình Định.
Về đất Bình Định xưa, bao cảm xúc dạt dào đất võ trời văn, mỗi thời kỳ đều xuất hiện những trụ cột thiền gia đã ươm mầm, nuôi dưỡng, phát triển thành rừng hoa Đạo Pháp. Quỳ trước bảo tháp uy nghiêm, chúng con kính nguyện Giác linh Ni trưởng nơi Tây Phương Cực Lạc Thế Giới gia hộ cho chúng Ni. Hương đức hạnh của Người mãi mãi lan tỏa, là kim chỉ nam cho hàng hậu học trên con đường phụng sự Đạo Pháp và lợi lạc nhân sinh.
Như Minh Bàu Lâm {ĐSHĐ-154}
