Ni trưởng Như Huyền thế danh là Nguyễn Thị Bích, sinh ngày 06/08/1917 (Đinh Tỵ) tại làng Chính Lộ, thị xã Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi. Thân phụ là cụ ông Nguyễn Thiên, thân mẫu là cụ bà Lê Thị Ngọ đều kính tin và quy y Tam Bảo.
Ni trưởng sinh ra và lớn lên trong bối cảnh đất nước và tình hình Phật giáo có nhiều biến động. Cụ thể, chế độ phong kiến dần khép lại, Phật giáo Việt Nam thực thi phong trào chấn hưng để chuyển mình cùng thời đại mới. Tại Quảng Ngãi, dưới sự dẫn dắt của các vị danh Tăng như Tăng cang Ấn Kim Hoằng Tịnh, Tăng cang Chơn Trung Diệu Quang, Tăng cang Chơn Miên Trí Hưng, Hoà thượng Chơn Tích Huệ Hải, Hoà thượng Chơn Sử Khánh Tín… đã tích cực chung sức đồng lòng chấn hưng Phật giáo bằng hoạt động khai mở các lớp gia giáo đào tạo Tăng tài, duy trì nếp sống sinh hoạt thiền môn và truyền trì mạng mạch Phật pháp. Nhờ đó, dù trong thế cuộc bất ổn nhưng hình ảnh giải thoát của người xuất gia luôn in đậm trong tâm thức của Ni trưởng. Đây là yếu tố nền tảng để Ni trưởng phát khởi lý tưởng xuất trần thượng sĩ.
Nhân duyên đầy đủ, ngày 19/02/1937 là ngày vía đức Bồ tát Quán Thế Âm, Ni trưởng được Hoà thượng Chơn Tích – Phước Triêm – Huệ Hải, là bậc danh Tăng thạc đức, giáo thọ uy tín, đương nhiệm trụ trì Tổ đình Sắc tứ Quang Lộc (xã Tư Nghĩa) chính thức thâu nhận và thế phát xuất gia với pháp danh là Như Huyền. Từ đây, Ni trưởng nối pháp dòng thiền Lâm Tế đời thứ 41 và thuộc thế hệ thứ 8 Thiền phái Chúc Thánh1.
Sau khi xuất gia, Ni trưởng được Hoà thượng Bổn sư cho theo học Phật pháp với Hoà thượng Giải Ngạn. Trải qua 3 năm tinh cần tu học, vào năm 1940 Ni trưởng thọ Sa Di Ni giới và được cho pháp tự là Giải Huệ. Đến năm 1952, lúc 35 tuổi, Ni trưởng đăng đàn thọ Tỳ Kheo Ni và Bồ Tát giới tại Tổ đình Thiên Bình (Bình Định) do Hoà thượng Không Hoa Huệ Chiếu trụ trì Tổ đình Thập Tháp làm Hoà thượng Đàn đầu. Giới pháp đã được châu viên, Ni trưởng về đảnh lễ Bổn sư và được phú pháp hiệu là Hồng Từ. Có thể nói rằng, tại thời điểm năm 1952, Ni trưởng Như Huyền được xem “Là vị Tỳ Kheo Ni đầu tiên của Phật giáo Quảng Ngãi được thọ đại giới trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp”2.
Từ năm 1954 – 1960, Ni trưởng được Bổn sư gửi ra Ni viện Diệu Đức (Huế). Đây được xem là trung tâm đào tạo Ni tài ở miền Trung để theo học chương trình Phật học dưới sự hướng dẫn của Sư bà Diệu Hương, Sư bà Diệu Không.
Kể từ khi xuất gia tu học từ năm 1937 – 1960 trải qua 23 năm, Ni trưởng luôn miệt mài vừa học Phật vừa tham gia các phong trào yêu nước. Bởi lẽ, Ni trưởng đã nhận thức được sứ mệnh của người con Phật chính là nỗ lực tu học hoàn thiện con người tự thân hàm đủ đạo đức, năng lực và trí tuệ để lấy đó làm lợi ích cho đạo pháp và dân tộc. Chính vì thế, năm 1960, Ni trưởng bắt đầu thời kỳ thừa hành Phật sự, xiển dương chính pháp, nhập thế độ sinh.
- Thích Như Tịnh (2009), Lịch sử truyền thừa thiền phái Lâm Tế Chúc Thánh, NXB. Phương Đông, TP. Hồ Chí Minh, tr. 264.
- Thích Như Nguyệt biên soạn (2022), Hành trạng chư Ni Việt Nam, tập 1, NXB. Phụ nữ Việt Nam, Hà Nội, tr. 427.
