Năm hết tết đến, mọi nhà quây quần vui xuân. Con cháu mừng tuổi ông bà, bố mẹ sống lâu trăm tuổi, ông bà, bố mẹ mừng tuổi con cháu nếu lớn thì làm ăn khấm khá, sức khỏe dồi dào, nếu bé thì học hành tấn tới, thêm lớn, thêm ngoan. Tiền lì xì theo các cụ có tuổi kể lại: “Ngày xưa, tết đến, ông bà, cha mẹ, con cháu trong gia đình chỉ cần chúc nhau những lời lẽ chân tình nhất, hay biếu nhau một phong bao nhỏ, trong đó dù chỉ là một xu hay một hào cũng rất vui vẻ, nhưng… ngày nay thì lại khác lắm rồi.”
Cuộc sống đang oằn mình theo cơn lốc của nền kinh tế thị trường, nên lì xì, mừng tuổi cũng vì thế, mà thay đổi theo. Tiền mừng tuổi xê dịch theo chức sắc và cả danh phận của gia đình. Gia đình khá giả thì mừng tuổi con cháu tính bằng trăm ngàn trở lên, có khi cả “vé” nữa, gia đình viên chức thì vài nghìn có khi vài chục nghìn là nhiều, còn những gia đình cơm không đủ no, áo chẳng đủ ấm thì tết còn chẳng có nói chi đến mừng tuổi. Thế là ngay cả trong việc mừng tuổi cũng có sự chênh lệch đáng kể.
Một thực tế đáng buồn hiện nay là những suy nghĩ sai lệch trong việc mừng tuổi. Có người coi việc mừng tuổi là việc kinh doanh, là dịp trả nợ, hơn thế nữa là một hình thức biếu xén công khai. Ngày 28 tết, bà B. cầm một xấp tiền trong tay đi lì xì cho nhân viên, hãnh diện nói: “Mừng tuổi thế này mới oai, chẳng gì ông nhà tôi cũng là thủ trưởng mà.” Thế nhưng cái thói đời “vay trả, trả vay” cả rồi. Sếp mừng tuổi một thì cũng phải mừng tuổi lại cho sếp hai, không chỉ cho con của sếp không thôi mà có khi còn cụ thân sinh nữa chứ!
Điều đáng chú ý là bọn trẻ con, chúng thực sự coi tiền mừng tuổi là quan trọng, thế nên nhiều đứa trẻ dù đã ở tuổi thiếu niên rồi vẫn nhằn nhằn bám theo cha mẹ để được mừng tuổi, hay cứ có khách đến là chúng lảng vảng trong phòng khách. Cô bạn tôi, tết con hổ năm vừa qua về ra mắt gia đình người yêu, mấy đứa cháu của chàng cứ đến ôm vai bá cổ cậu đòi tiền mừng tuổi. Người yêu của cô bạn tôi rút tiền mừng tuổi các cháu, thế vẫn chưa yên, chúng vẫn nói với nhau: “Còn người yêu của cậu?” Đến lúc này cô bạn tôi mừng tuổi ngót nghét chục đứa mới giải tán. Hay ông bà Q. ở tập thể gần nhà tôi, tết khách đến nhà ông bà nườm nượp, đứa cháu ngoại ngày thường cứ mải chơi đến bữa cơm chưa chịu về, ấy vậy mà mấy ngày tết nó cứ riết bên ông bà ngoại.
Không phải tất cả lỗi là ở trẻ, dù cho “cha mẹ sinh con trời sinh tính”, nhưng dạy bảo con là trách nhiệm và nghĩa vụ của các bậc cha mẹ. Ngay trong việc “cai quản” tiền mừng tuổi của con cũng đòi hỏi một nghệ thuật. Chuyện chị K. là một ví dụ để tham khảo và rút kinh nghiệm. Sau ba ngày tết chị bảo với con trai: “Tiền mừng tuổi đâu đưa đây mẹ cầm cho, kẻo lại rơi mất.” Cậu con trai ngang bướng giữ rịt lấy số tiền mấy trăm ngàn nhất quyết không đưa “tiền của con được mừng tuổi chứ”, “thế mày tưởng tự nhiên người ta mừng tuổi mày chắc, có đi có lại cả đấy con ạ.” Thế là chị móc túi và “tịch thu” hết số tiền mừng tuổi của con trai. Cuộc “chiến tranh” giữa hai mẹ con trong những ngày đầu năm mới. Đành rằng phải kiểm tra con trẻ khi chúng có một số tiền nhiều như thế nhưng nếu chị K. có cách giải quyết khác thì sẽ hay hơn chăng. Cũng phải nói thêm rằng, mừng tuổi là một nét đẹp truyền thống của con người Á Đông, nó xuất phát từ tình cảm của người đi mừng tuổi và được mừng tuổi. Nhưng thực tế gần đây đã cho thấy rằng tiền mừng tuổi không những chỉ là niềm vui, sự hoan hỷ mà còn là nỗi lo không của riêng ai.
Đáng quan tâm là lứa tuổi choai choai 14, 15, có ít tiền là tiêu vung tiêu vãi, tiêu không tiếc tay. Phần lớn số tiền mừng tuổi của các con ở lứa tuổi này, cha mẹ không quản được, đây là cơ hội để các cô, các cậu làm quá giới hạn cho phép của lứa tuổi mình. Tết đến, cơ hội gặp bạn bè nhiều hơn, tụ tập dễ hơn, trong tay lại có tiền, thế là hội họp cờ bạc, vài cái đầu trẻ con chụm lại thành một hội, lúc đầu là tá lả hay tiến lên cho vui, sau là ba lá cho nhanh, cuối cùng là xóc đĩa dễ và nhanh kiếm tiền nhất. Cờ bạc đi kèm với đỏ đen, được thì hân hoan, vui sướng, thua thì ấm ức, cay cú và rồi ẩu đả đánh nhau. Có những trường hợp đáng buồn hơn, sẵn có chút tiền mừng tuổi, bạn bè xấu rủ rê, cộng với sự tò mò của tuổi trẻ, các cậu bé nhẹ dạ đã tìm đến thứ bột trắng chết người, thế là tiền hết mà tật lại mang. Các cậu bé là thế, nhưng không phải những cô bé thì khả quan hơn. Một số nhóc chưa đến tuổi nữ thành niên này cũng đã sử dụng tiền mừng tuổi một cách bừa bãi. Còn bao nhiêu nỗi buồn lo và vui khi năm mới đến, các bậc cha mẹ đừng quên rằng ngoài việc tạo ra một cái tết vui vẻ cho gia đình, hãy để ý đến “hầu bao” của con trẻ trong ngày tết, đừng quá vô tư trước khoản “thu nhập” mà chính các bậc cha mẹ chứ không phải ai khác đã trực tiếp hay gián tiếp làm ra.
Mai Chi
Mc. Kiều Ngân diễn đọc
