Vào một buổi sáng cuối đông trong lành, sân Việt Nam Quốc Tự còn vương sương sớm. Những hàng cây đứng yên như lắng nghe tiếng bước chân nhẹ của chư Ni từ khắp nơi tụ hội về. Có người từ miền Tây sông nước, có người vượt cả quãng đường dài từ miền Trung nắng gió. Mỗi bước chân, tà áo lam mang theo một vùng đất, một nhịp sống khác nhau, nhưng chung một tâm nguyện đó là: học để phụng sự.
Ni trẻ Diệu Hảo đứng nép bên bậc thềm, tay ôm quyển sổ mới tinh. Cô chưa từng nghĩ có ngày mình lại đi học cái gọi là… trí tuệ nhân tạo. Từ trước tới giờ, trong suy nghĩ của cô, công nghệ là thứ gì đó xa lạ, khô khan, thậm chí có chút e dè lắm.
– Dạ mô Phật thưa Sư, hông biết mấy cái này có hợp với người tu mình hông Sư ạ? – Diệu Hảo quay sang hỏi nhỏ Ni sư Phước Định, giọng miền Tây hiền khô mà ngọt làm sao.
Ni sư cười nhẹ, ánh mắt từ bi ánh lên trên khuôn mặt rạng rỡ:
– Cái gì cũng, quan trọng không phải là nó mới hay cũ, mà là mình dùng nó để làm gì. Như lời nói của con vậy, con có thể dùng để đốc thúc một người trở nên tiến bộ, phát triển hơn, nhưng chính lời nói đó cũng có thể làm đau khổ, phá hủy một con người. AI cũng vậy thôi con à.
Buổi học bắt đầu. Trên màn hình, những khái niệm về chuyển đổi số, về trí tuệ nhân tạo dần hiện ra, không còn xa lạ như Diệu Hảo từng nghĩ. Thầy giáo không chỉ là một chuyên gia về AI mà còn là một Phật tử thuần thành mộ đạo. Thầy nói chậm rãi, gần gũi, liên hệ từ việc quản lý dữ liệu Phật sự, viết tin bài, tạo hình ảnh, rồi video,… cho đến cách lan tỏa thông điệp từ bi trên không gian mạng.
Diệu Hảo ghi chép say sưa. Cô chợt nhận ra một điều khiến cô rất tâm đắc đó là: “AI không thay mình tu học, nhưng nó giúp mình làm việc tốt hơn, nhanh hơn. AI tuy không có cảm xúc hay lòng từ bi, nhưng người dùng AI có thể gieo từ bi qua từng nội dung mình tạo ra.”
Buổi học đang diễn ra thì trong lớp bỗng có tiếng xôn xao khe khẽ. Cô Tâm An cầm điện thoại, gương mặt lộ rõ vẻ lo lắng. Tin nhắn từ trú xứ ở miền Tây báo lên: một thông tin Phật sự của chùa đang bị lan truyền sai trên mạng. Hình ảnh cũ bị dùng lại, lời chú thích không đúng, khiến Phật tử hiểu lầm, bàn tán.
Điện thoại rung thêm lần nữa. Giọng Ni sư Trụ trì ở quê gọi lên, cũng chính là Sư phụ của cô, Ni sư với giọng nói chậm nhưng có vẻ khẩn cấp lắm:
– Con ơi, giờ bà con với Phật tử hỏi nhiều quá. Sư phụ sợ nói không khéo lại… thêm rối đó con ạ.
Không khí trong lớp chợt lắng xuống. Đây không còn là bài học nữa, mà là việc thật đang xảy ra. Ni trẻ cúi đầu, tay siết chặt điện thoại, lòng đầy bối rối.
Thầy giáo nhẹ nhàng dừng bài giảng, nhìn cả lớp rồi đặt ra một câu hỏi:
– Nếu là quý Ni, quý Sư cô, mình sẽ làm gì trong tình huống này ạ?
Im lặng vài giây. Rồi từng cánh tay rụt rè đưa lên. Người nhắc phải kiểm chứng lại thông tin. Người đề nghị viết thông báo ngắn gọn, dễ hiểu. Cô Trung Thiện nói:
– Con nghĩ, mình không nên giải thích dài dòng, chỉ cần nói đúng, nói đủ, nói bằng tâm từ không bắt lỗi hay truy cứu người đăng mà đi thẳng vào trọng tâm đính chính lại thông tin thôi ạ.
Diệu Hảo cũng mạnh dạn lên tiếng, giọng nói rõ ràng:
– Dạ theo con nghĩ… mình đừng trách ai hết. Mình chỉ làm cho bà con hiểu, để bà con an tâm thôi ạ.
Thế rồi, dưới sự hướng dẫn của Thầy giáo, cả lớp cùng nhau thực hành ngay tại chỗ các thao tác: kiểm tra lại dữ liệu, soạn một bản thông tin rõ ràng, dùng AI hỗ trợ diễn đạt cho mạch lạc, rồi chính con người chỉnh lại bằng chánh niệm để có một sản phẩm truyền thông vừa nhanh vừa chuẩn cùng đúng đắn.
Bản thông tin được gửi về chùa ở miền Tây. Cả lớp nín thở chờ đợi.
Chừng nửa tiếng sau, điện thoại reo lên. Cô Tâm An nghe máy, gương mặt dần giãn ra. Đầu dây bên kia, giọng Trụ trì đã dịu lại:
– Bà con Phật tử hiểu rồi con à. Giờ ai cũng mừng, an lòng, còn khen mấy Sư cô làm việc khéo léo, nói năng dễ thương nữa con ơi, Sư phụ yên tâm rồi con ạ.
Khoảnh khắc ấy, trong lớp học lan tỏa một niềm vui rất lặng. Không vỗ tay ồn ào, chỉ là những ánh mắt nhìn nhau, nụ cười hiền nở trên môi. Niềm vui của sự hòa hợp, của việc học để dùng được ngay, của cảm giác mình không đứng ngoài cuộc sống.
Diệu Hảo lặng người đi một chút. Cô chợt hiểu ra: Tu trong thời đại số không phải là chạy theo công nghệ để rồi bị phụ thuộc rồi bị nó dẫn dắt, mà người dùng phải chánh niệm để trí tuệ dẫn đường, để từ bi làm gốc, để mỗi đổi mới, mỗi sản phẩm tạo ra từ trí tuệ nhân tạo đều quay về phụng sự cho đạo, cho đời, cho con người được an vui, hạnh phúc, hướng đến chân – thiện – mỹ.
Ngày bế mạc, khi nhận tờ giấy chứng nhận đã hoàn thành khóa bồi dưỡng Trí tuệ nhân tạo trên tay, cô Diệu Hảo không thấy đó chỉ là một tờ chứng nhận bằng giấy mà cô thấy trong đó là trách nhiệm: đem những điều đã học về chùa, về địa phương mình, để Phật sự rõ ràng hơn, kết nối hơn, hiệu lực và hiệu quả hơn.
Trước khi ra về, cô đứng lại nhìn sân chùa thêm một lần nữa. Gió lay nhẹ chiếc áo nhật bình màu lam mộc mạc, giản dị nhưng đẹp làm sao… Trong lòng Diệu Hảo giờ đây có một niềm tin lặng lẽ khởi lên xen lẫn niềm vui khi cô vừa được học một khóa về AI thật bổ ích, ý nghĩa. Cô mỉm cười, khe khẽ đọc những vần thơ tự nhủ lòng mình – cũng là lời nguyện đầu năm, lời gửi gắm cho con đường tu học và phụng sự phía trước:
Đầu xuân cảnh vật an bình
Mở đầu trang mới nối tình linh sơn…
Nguyện năm mới: “không giận hờn
Không hơn thua thắng, không cơn muộn phiền
Mỉm cười, thuận thế tùy duyên
Say mê nghiên cứu bình yên tháng ngày
Tinh chuyên tìm hiểu AI
Trau giồi trí – đức miệt mài không lơi
Gặp nhau tặng đôi ba lời
Sách tấn tu học rạng ngời thân – tâm”…
Vài lời gửi đến đầu năm
Chúc người an lạc, thậm thâm pháp huyền
Trao nhau hạt giống bình yên
Cùng nhau hái quả nhân duyên thiện lành
Nguyện người vạn sự đắc thành
Thân an, tâm lạc, tịnh thanh cửa thiền.
Linh sơn nối kết vạn duyên
“Kỷ cương – đổi mới” góp yên Tăng đoàn
“Hiệu lực – hiệu quả”: vẹn tròn
Đạo – đời tươi đẹp, sắt son một lòng…
Phương châm mới, sẽ hanh thông
Cá nhân tiếp bước – tiên phong Đạo mầu”.
Trung Thiện {ĐSHĐ-149}
