Tiêu đề bài viết, là câu nói mình được nghe trong một chuyến hành hương ngắn ngày. Thông điệp không mới, nhưng càng ngẫm càng thấy thấm. Nếu biết cách ứng dụng để quan sát và cư xử trong cuộc sống hàng ngày, chắc sẽ tháo gỡ được nhiều tình huống khó xử.
Vì trên đời này, đâu có gì là ngẫu nhiên. Một chút đổi thay, một chiếc lá rụng hay cơn mưa phùn, còn có lý do và quá trình ấp ủ, huống gì những chuyện to tát, quan trọng hơn. Chúng ta thường dùng lý do để biện minh cho lỗi lầm chính mình, và cảm thông với thiếu sót của người thân bên cạnh. Sáng nay mình dậy muộn, là vì đêm qua phải thức khuya để hoàn tất công việc; bạn tôi dễ nổi nóng, do gần đây có nhiều áp lực nặng nề; Chị ấy phòng vệ quá mức, vì từng phải gánh những tổn thương trong lòng; Anh nọ dè dặt nghi ngờ, bởi trong quá khứ từng bị phản bội… Bởi vì hiểu lý do, nên khi đối diện, ta dễ cảm thông và bao dung hơn.
Ngược lại, với người hay sự việc càng xa lạ, chúng ta càng khó lòng đồng cảm. Vì chỉ thấy hành vi mà không biết bối cảnh, chỉ nhìn kết quả mà không qua hành trình, nên ta dễ khó chịu khi ai đó không tuân thủ các cam kết chung, cũng khó lòng chấp nhận những phản ứng quá đà, hay yêu cầu thái quá… Vì không được như ý, khiến ta quên cả việc tìm hiểu lý do, hoặc đã biết, vẫn nhìn nhận theo quan điểm cá nhân, và không muốn chấp nhận sự khác biệt ấy.
Thật ra, “lý do” chỉ là nguyên nhân gần nhất, việc lựa chọn cách cư xử của một người, còn phụ thuộc vào tâm tánh, nhân duyên – nghiệp phước họ đã tích lũy từ trước. Ai chẳng muốn cư xử khéo léo? Ai không thích vuông tròn mọi bề? Ai không mong mình luôn tốt đẹp? Nhưng niềm mong mỏi ấy có thành hay không, phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, mà trong Phật giáo gọi là “trùng trùng duyên khởi”. Nếu sự gieo trồng của một người còn quá ít ỏi, nếu việc tu dưỡng chỉ mới bắt đầu, nếu các duyên tiếp xúc hàng ngày chưa đủ tích cực, thì những hạt mầm bé nhỏ kia hẳn phải chờ thêm nắng mưa duyên phước, mới có thể đâm chồi…
Tìm hiểu lý do mọi sự, không phải để dung túng cho sai lầm, mà nhắc mình: Phước đức cần gây tạo, không thể chỉ mong cầu. Muốn có kết quả khác, phải bắt đầu từ việc gieo trồng khác. Và mọi sự lựa chọn, đều thể hiện xu hướng bản thân muốn trở thành. Vì vậy, với chính mình cần cẩn trọng; với người hay việc, tập mở lòng, chấp nhận những đổi thay – khác biệt, sẽ hiểu thêm nhiều phương diện cuộc đời.
Suối Thông {ĐSHĐ-150}
