Xá-lợi (舍利), Phạn śarīra, nguyên nghĩa là tử thi, di cốt, xương cốt còn lại sau khi viên tịch, còn gọi là thật-lợi (實利), thiết-lợi-la (設利羅), thất-lợi-la (室利羅), tất cả đều chỉ cho xương cốt còn lại sau khi thiêu. Thông thường, từ này được dùng để chỉ cho di cốt của Đức Phật, nên có tên là Phật cốt (佛骨), Phật Xá Lợi (佛舍利)
Kinh Kim Quang Minh, Đức Phật dạy: “Xá-lợi là kết quả của quá trình huân tu Giới, Định, Tuệ rất khó đạt được, cho nên, nó là ruộng phước tối thượng trên đời”. Vào thời Đức Phật, Ấn Độ phân thành mười sáu tiểu vương quốc: Anga, Magadha, Kāsi… . Kapilavastu, Kuśinagara, Kauśāmbi, Pāṭaliputra, Mathurā, Uṣa, Puṇgavardhana, Devātāra, Campā. Nhưng khi Niết-bàn, Đức Phật chọn diệt độ tại giữa hai cây Sa-la thành Kusinārā. Sau khi hỏa thiêu, xá lợi của Đức Phật được Bà la môn Hương Tính chia thành tám phần bằng nhau cho nước Câu-Thi (Kusinārā), Ba-bà, Giá-la, La-ma-già (Rāmagāma), Tì-lưu-đề, Ca-duy-la-vệ (Kapilavatthu), Tỳ-xá-li (Vesāli), Ma-kiệt .
1. Xá lợi Phật, nhịp cầu tâm linh kết nối hai quốc gia
Từ một di sản thiêng liêng kết tinh qua quá trình tu chứng của bậc Đại Giác ngộ, xá lợi không chỉ là biểu tượng của Giới – Định – Tuệ, mà còn là minh chứng sống động cho sự hiện hữu của Đức Phật trong dòng chảy lịch sử nhân loại. Trải qua hơn 2.500 năm, kể từ khi được phân chia, xá lợi Thế Tôn để lại vẫn tiếp tục hành trình lan tỏa ánh sáng chân lý. Nhịp cầu thiêng ấy vẫn âm thầm dẫn đường, vượt khỏi giới hạn của vật chất, trở thành nhịp cầu nối liền con người với chân lý giải thoát.
Rồi hôm nay đây, lần đầu tiên trong lịch sử, TP.HCM – thành phố sôi động bậc nhất phương Nam – có vinh dự trở thành nơi tôn trí xá lợi thật của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Dưới sự đồng thuận và hỗ trợ trang trọng của Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ Ấn Độ, cùng sự chứng minh tối thượng của Giáo hội Phật giáo hai nước, xá lợi thiêng liêng đã được cung thỉnh từ vùng đất Ấn Độ linh thánh về chùa Thanh Tâm (Phật Cô Đơn), giữa sự thành kính tuyệt đối của hàng triệu trái tim hướng Phật.
Sự kiện trọng đại này – diễn ra trong khuôn khổ Đại lễ Vesak 2025 với chủ đề “Đoàn kết và bao dung vì nhân phẩm con người” – không chỉ là niềm tự hào của Phật giáo Việt Nam, mà còn là cột mốc thiêng liêng đánh dấu một bước tiến sâu sắc trong hành trình kết nối tâm linh, văn hóa và hòa bình thế giới.
Ánh sáng từ xá lợi Phật không chỉ là biểu tượng của Giác ngộ và Từ bi, mà còn là ngọn đèn soi rọi nội tâm cho bao người giữa cuộc sống đầy bon chen, xô bồ. Dưới bóng Phật, lòng người như lắng lại. Những ngày Đại lễ Vesak năm nay, không khí của chùa Thanh Tâm chắc chắn sẽ lan tỏa sắc hương an lạc – nơi mọi người, không phân biệt tôn giáo, giai cấp, đều có thể thành tâm đảnh lễ, chiêm bái và cảm nhận sự hiện hữu vi diệu của đạo Phật giữa trần thế.
Đi cùng sự kiện này, xá lợi “Trái tim bất diệt” của Bồ tát Thích Quảng Đức cũng được tôn trí tại Việt Nam Quốc Tự – trái tim từng thắp lên ánh lửa từ bi và tinh thần vị tha, tiếp tục truyền lửa cho thế hệ hôm nay.
2. Chạm vào dấu tích Thế Tôn nơi xứ người
Là những Tăng Ni sinh đang theo học Phật học tại Đại học Delhi, chúng con cảm nhận rõ niềm hỷ lạc khi tròn đủ duyên lành học tập ngay giữa vùng đất thiêng từng in dấu chân Đức Thế Tôn. Trong quá trình tu học nơi xứ Phật, những ngày cuối tuần chúng con thường dành thời gian để hành trì việc đảnh lễ xá lợi Đức Phật tôn trí trang nghiêm tại Bảo tàng quốc gia New Delhi. Với thẻ sinh viên, chúng con được vào chiêm bái với mức phí chỉ 20 rupee – so với 500 rupee dành cho du khách – một nhân duyên thuận tiện.
Giữa không gian trầm lặng nơi bảo tàng, mỗi lần diện kiến, với phần nhục thân còn lại của Đức Thế Tôn, như nhắc nhở về con đường mà Ngài đã đi qua. Không còn là bài học trên trang kinh, mà là một sự hiện diện sống động – khiến lòng người lắng lại.
Khi hay tin xá lợi thật của Đức Phật sẽ tôn trí tại chùa Thanh Tâm, TP.HCM – dưới sự đồng thuận và bảo trợ từ Chính phủ hai nước Việt Nam và Ấn Độ trong khuôn khổ Đại lễ Vesak 2025 – tâm người con Phật khởi lên một niềm xúc động lặng lẽ. Sự rung động không đến từ cảm xúc nhất thời, mà từ điểm chạm rất sâu – nơi ký ức về quê hương hòa cùng niềm tin vững chắc vào ánh sáng Phật pháp.
Đây không đơn thuần như sự kiện trọng đại của Phật giáo Việt Nam, mà còn là nhân duyên hy hữu cho những ai khát khao được một lần đảnh lễ. Trong một thế giới luôn dịch chuyển và đầy bất ổn, sự hiện diện của xá lợi Phật như ngọn đèn chánh tín – trầm mặc mà bền vững. Phật đó, ta đây, mặt đối mặt nhắc nhở chúng ta quay về với chính mình, nuôi lớn chánh niệm và bước tiếp trên con đường giác ngộ với niềm tin không lay chuyển.
3. Bóng Y vàng trong hành trình thỉnh xá lợi Phật
Đằng sau sự kiện trọng đại – xá lợi thật của Đức Thích Ca Mâu Ni được cung thỉnh về tôn trí tại chùa Thanh Tâm (TP.HCM) – là cả quá trình vận động bền bỉ, âm thầm và đầy tâm huyết của chư Tôn đức Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Bằng tất cả lòng thành và niềm kính ngưỡng vô biên đối với bậc Đại Giác, quý Ngài đã dốc lòng kiến lập các mối quan hệ đối ngoại, đối thoại liên tôn và kết nối sâu sắc với Giáo hội Phật giáo Ấn Độ cũng như Chính phủ hai nước, để có thể đưa một phần nhục thân thiêng liêng của Thế Tôn trở về với quê hương Việt Nam – nơi hàng triệu Phật tử luôn hướng về Ngài với tâm thành tha thiết.
Không chỉ là nỗ lực mang tính hành chính – ngoại giao, hành trình này còn là minh chứng sống động cho trí tuệ, từ tâm và uy đức hoằng pháp của quý Ngài. Từng bước đi, từng thủ tục, từng cuộc gặp gỡ đều được thực hiện với sự cẩn trọng tuyệt đối, trong tinh thần cung kính và giữ gìn phẩm hạnh Tăng bảo. Có thể nói, đó là sự vận hành của lòng bi mẫn và trí tuệ tập thể – không nhằm tạo nên sự kiện, mà để mở ra một cơ hội hy hữu cho hàng triệu người con Phật tại Việt Nam được đảnh lễ, chiêm bái, nuôi lớn chánh tín và lòng thành trên con đường tâm linh.
Dù đang học nơi xứ Phật – giữa lòng Delhi huyên náo mà thiêng liêng – lòng chúng con vẫn luôn hướng về quê nhà. Trong tâm tưởng dòng người lặng lẽ xếp hàng đảnh lễ xá lợi thiêng liêng, và tiếng chuông ngân vang giữa mùa Vesak, vẫn hiện lên như một giấc mơ đẹp. Thầm gửi về quê hương lời nguyện lành: nguyện cho Đại lễ Vesak 2025 được diễn ra viên mãn, nguyện cho ánh sáng của xá lợi Thế Tôn lan tỏa đến muôn nơi – soi sáng lòng người, vun bồi chánh tín, khơi dậy từ bi, và kết nối những trái tim đang kiếm tìm sự an lạc giữa cuộc đời đầy biến động.
Và có lẽ, rồi đây, trong ký ức của bao người, Vesak 2025 sẽ không chỉ là một sự kiện – mà còn là một mùa hạnh ngộ thiêng liêng, nơi ánh từ quang soi sáng tâm hồn giữa nhịp đời hiện đại, để mỗi người được trở về với chính mình – tĩnh tại, biết ơn và giác ngộ hơn một chút.
Phương Dung (ĐSHĐ-140)
