Khi con vừa khôn lớn
Tuổi mười ba mười bốn
Quanh bếp ấm lửa hồng
Mạ kể chuyện quê hương
Bên kia bờ vĩ tuyến
Cách mấy nhịp Hiền Lương
Có một thời thơ ấu
Mái tranh nghèo thân thương
Tháng Năm, năm ba mươi
Làng Cổ Trai thuở ấy
Mạ cất tiếng chào đời
Lúc mới lên bảy tuổi
Được bán làm “con nuôi”
Cho một nhà giàu có
Họ dắt Mạ đi rồi!
Mạ níu ngoại: “Mạ ơi!”
Cho con được ở lại
Với hai chị và cha
Con ở nhà với Mạ
Ngoại ôm Mạ vỗ về:
“Nì, áo mới đẹp ghê!
Con mược (mặc) về bên nớ!
Nhà họ cũng gần kề
Mạ thút thít sụt sùi
Tay ôm bọc áo mới
Tay quẹt ngang lệ rơi
“Mạ ơi!, Mạ, Mạ ơi!”
Thế rồi Mạ đi xa
Về làm “con” người ta
Trông coi vài em dại
Tuổi thơ bỗng đi qua!
Những chiều mưa lạnh giá
Mạ rất nhớ quê nhà
Nhớ muối rang hạt nén
Cơm nóng thật đậm đà
Nhớ ruốc kho trái vả
Kẹp chung với rau ngoai
Bốc khói nồi canh khoai
Sao mà êm ấm lạ!
Nhớ dưa chua trái quả
Nhớ tàu môn Ngoại dầm
Món ăn thật dân dã
Mạ nhớ mãi trong lòng
Thời gian trôi trôi nhanh
Mạ được gả lấy chồng
Của hồi môn không có
Của bên chồng cũng không
Hai vợ chồng nghèo túng
Mạ sắm sửa gióng thúng
Ra chợ buôn bán đường
Bằng vốn đi vay mượn
Ba quê cũng miền Trung
Quảng Bình đất anh dũng
Tuy mồ côi xa xứ
Vẫn nung chí quật cường
Vẫn ôm lòng nhớ thương
Ngày trở về quê hương
Thăm lại làng Mỹ Lộc
Huyện Lệ Thủy, Kiến Giang
Khi con hơn bốn mươi
Thanh bình khắp nơi nơi
Mạ dẫn về quê Ngoại
Ngoại ơi! Ơi Ngoại ơi!
Chân bước đến đầu làng
Nước mắt Mạ hai hàng
Bên đường ruộng đang gặt
Một, hai người chạy sang
Họ lăng xăng hỏi han:
“Người xứ mô thấy lạ?”
“Tôi đi tìm họ hàng”
Mạ trả lời nhẹ nhàng…
Giọng Cổ Trai rõ ràng
Mọi người ngưng tay gặt
Lúa chín trĩu nghiêng nghiêng
Mặt trời chiếu xiên xiên
Trời đất thật thiêng liêng
Như đón người con hiền
Trời bỗng dưng rơi lệ
Đất thấm nhẹ mưa đêm
Sáu mươi năm xa quê
Nay Mạ mới trở về
Mái tranh đâu còn nữa
Hàng tre già lưa thưa
Thắp nén hương dâng Ngoại
Đau lòng Mạ rưng rưng
Cuộc đời đầy nghiệp chướng
Là một kiếp tha hương
Thăm quê đúng một tuần
Thăm họ hàng xa gần
Gặp ai cũng nán lại
Hỏi han dù không quen
Mạ hỏi chợ nơi mô?
Xã Cổ Mỹ, chợ Do
Chợ làng quê đúng nghĩa
Mái lá lợp đơn sơ
Mạ dẫn con ra chợ
Mua những món tuổi thơ
Mạ vẫn thường ưa thích
Bọc bánh gừng, quả mít
Chọn mua mớ rau ngoai
Chọn mua dưa trái quả
Chọn mua bột sắn mì
Mua thêm vài trái vả
Chợ tháng Năm đủ cả
Mắt Mạ cười hể hả
Bánh bột lọc tôm tươi
Ngon thật ngon no dạ
Cứ thế bảy ngày qua
Không sáng nào không ra
Mua thêm lon hạt nén
… Mua thêm chi nữa ta…?
Từ một góc nhìn xa
Dưa trái quả mượt mà
Khói bột lọc trắng quá
Thúng hạt nén ngọc ngà
Chợ quê ngồi lúp xúp
Nón lá che lụp xụp
Nhễ nhại giọt mồ hôi
Đường về làng hun hút
Đường làng trải đầy rơm
Đẹp quá lúc trăng lên
Đồng Yến (ĐSHĐ-059)
