Trên hành trình hơn hai nghìn năm truyền thừa Phật pháp, hình ảnh những bậc Ni giới thầm lặng hy sinh cống hiến đời mình cho đạo pháp và chúng sanh đã trở thành nguồn sáng bất diệt. Từ dấu chân oai nghiêm của Đại Ái Đạo Kiều Đàm Di – vị Ni trưởng đầu tiên của nhân loại – đến hạnh nguyện cao cả của Ni trưởng Huỳnh Liên, đệ nhất Ni trưởng Hệ phái Khất sĩ Việt Nam, ngọn đèn chánh pháp vẫn được nối truyền bằng những tâm hồn kiên định, thanh khiết và từ bi.
Tại cao nguyên Lâm Đồng thanh tịnh, có một đóa sen đã nở giữa cuộc đời với hương thơm khiêm cung, trí tuệ và hạnh nguyện phụng sự. Đó chính là Ni sư Thích Nữ Vân Liên, người đã dâng trọn cuộc đời mình cho lý tưởng “Tác Như Lai sứ, hành Như Lai sự”, đem ánh sáng Phật pháp lan tỏa giữa núi rừng cao nguyên, gieo mầm đạo tâm nơi bao tâm hồn còn u tối. Ni sư ra đi, nhưng đạo hạnh, từ tâm và chí nguyện vẫn còn lan mãi như ánh trăng thu chiếu rọi giữa đêm dài vô minh.
I. Ươm mầm đạo tâm
Giữa miền đất miền Trung nắng gió, nơi con người mộc mạc, chân chất, đã nảy mầm một đóa sen Bồ-đề mang tên Nguyễn Thị Xuân, pháp danh Thích Nữ Vân Liên. Ni sư sinh ngày 18 tháng 5 năm 1958 (Mậu Tuất) tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định (nay thuộc tỉnh Gia Lai), là người con thứ tư trong gia đình có bảy anh chị em – bốn nữ, ba nam. Thân phụ là cụ ông Nguyễn Cường, thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Hợi. Ni sư đồng thời là cháu của Sư cụ Giác Khả và Sư bà Cảnh Liên – những bậc trưởng thượng khả kính trong Tăng-già.
Từ thuở thiếu thời, Ni sư rất đoan trang, hiền thục, sống trong nếp giáo dục nề nếp của một gia đình hiền lương, trọng đạo. Sớm bộc lộ tư chất thông minh, hiếu học, Ni sư theo học ngành Sư phạm và tốt nghiệp năm 1978, sau đó giảng dạy môn Toán học tại Trường Trung học Cơ sở Mỹ Hiệp, Bình Định.
Giữa bao thuận duyên thế tục, ai cũng nghĩ Ni sư sẽ có một đời sống êm đềm như bao người phụ nữ khác. Nhưng sâu thẳm trong tâm, hạt giống Bồ-đề vẫn âm thầm lớn lên – như định nghiệp của một người đã nhiều đời gắn bó với cửa thiền.
II. Hành trình tâm linh – Vượt lên thế tục
Duyên lành hội tụ, năm 1979, dưới sự dìu dắt của Hòa thượng Thích Giác Ngộ (người chú ruột), Ni sư được cố Ni trưởng Ngân Liên chứng minh thế phát xuất gia tại Tịnh Xá Ngọc Tiên, núi Tô Châu – Hà Tiên, được ban pháp danh là Vân Liên. Sau đó, Ni sư được gửi về làm đệ tử Ni trưởng Mai Liên, Trụ trì Tịnh Xá Ngọc Lâm, thị trấn Long Hải, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, thuộc Ni giới Giáo đoàn IV – Hệ phái Khất Sĩ.
Những năm đầu tu học, Ni sư vừa hầu thầy, vừa tinh cần công phu, ngày lao tác, đêm tụng đọc Chơn Lý của Đức Tổ Sư Minh Đăng Quang. Tuy là hàng đệ tử nhỏ, nhưng nhờ tâm khiêm cung và đạo hạnh, Ni sư luôn được huynh đệ thương kính.
Năm 1982, Ni sư thọ Cụ túc giới và được Bổn Sư gửi về tịnh xá Ngọc Phương (Gò Vấp, TP.HCM) theo học Phật pháp. Dưới sự chỉ dạy của Ni trưởng Huỳnh Liên, Ni sư tham gia các lớp học Kinh Trung Bộ và Pali do Hòa thượng Thích Minh Châu giảng dạy.
Với tâm cầu học tha thiết, năm 1984, Ni sư thi đậu thủ khoa khóa I Trường Cao cấp Phật học TP.HCM, nhưng vì hoàn cảnh hộ khẩu, chưa thể nhập học chính thức. Không vì thế mà thoái chí, Ni sư tiếp tục tinh tấn, và đến 1988, lại một lần nữa đỗ hạng nhì kỳ tuyển sinh khóa II của trường.
Năm 1992, Ni sư tốt nghiệp Cử nhân Phật học loại ưu, rồi phục vụ tại Viện Nghiên cứu Phật học. Hai năm sau, được nhà trường giới thiệu du học Ấn Độ, Ni sư đã mở rộng chân trời trí tuệ tại xứ Phật thiêng liêng.
Năm 1996, tốt nghiệp Cao học Phật học – Đại học Delhi, và năm 2001, Ni sư hoàn tất luận án Tiến sĩ Phật học tại ngôi trường danh tiếng này. Sau đó, Ni sư tiếp tục nghiên cứu Tiến sĩ Triết học, nhưng do bệnh duyên, Ni sư trở về nước khi luận án còn dang dở.
Một hành trình học đạo thênh thang, kết tinh nơi người nữ Khất sĩ trí tuệ và kiên cường, dẫu thân bệnh nhưng chí nguyện chưa từng lui sụt.
III. Hành đạo – Một đời dấn thân phụng sự
1. Khai sơn và hoằng hóa tại Lâm Đồng:
Sau khi trở về nước, cùng với Ni sư Thích Nữ Hằng Liên, năm 2001, Ni sư kiến lập Tịnh Xá Ngọc Nguyên tại thôn Ninh Thiện, xã Ninh Gia, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng. Giữa đồi hoang sỏi đá, Ni sư bắt đầu công cuộc dựng đạo từ hai bàn tay trắng. Với nghị lực, trí tuệ và hạnh nguyện, Ni sư đã biến vùng đất hoang vu thành Đạo tràng thanh tịnh, nơi Ni chúng an cư tu học.
Ni sư thâu nhận sáu đệ tử xuất gia, tận tâm giáo dưỡng, hướng dẫn học giới luật, Chơn Lý, và thiền định. Tất cả đều trưởng thành, trong đó nhiều vị đã tốt nghiệp Đại học, Cao đẳng, Học viện Phật giáo, và tham gia giảng sư.
2. Hoằng pháp – Giáo dục – Từ thiện:
Năm 2008, Ni sư được mời làm Giảng viên Học viện Phật giáo TP.HCM, truyền trao giáo pháp cho hàng Ni trẻ, mang đạo vào đời bằng tâm nguyện “học để hành, hành để hóa.”
Tại địa phương, từ năm 2003, Ni sư mở các lớp học hè miễn phí cho học sinh nghèo, đặc biệt là con em dân tộc thiểu số, dạy các môn văn hóa và Anh ngữ. Ni sư luôn nhắc nhở Ni chúng siêng học Chơn Lý Tổ Sư, hành thiền mỗi ngày và sống đúng tinh thần Khất sĩ.
Cũng trong năm 2003, hằng tháng, Ni sư đều tổ chức khóa tu thiền Vipassana 10 ngày cho Ni chúng và Phật tử, giúp nhiều người chuyển hóa thân tâm, khơi dậy niềm tin vào Tam Bảo.
Với tinh thần nhập thế, Ni sư còn thực hiện nhiều hoạt động từ thiện xã hội: Phát quà cứu trợ đồng bào nghèo, học bổng học sinh hiếu học, tổ chức vui hội trăng rằm cho các em thiếu nhi tại địa phương, xây nhà tình thương, hỗ trợ người dân vùng bão lũ. Thiện nguyện những bữa cơm chay miễn phí cho học sinh bán trú Trường Tiểu học Đăngsrôn. Thăm hỏi, tặng quà gia đình chính sách, kết nối cùng chính quyền địa phương trong tinh thần tốt đời – đẹp đạo.
3. Hành đạo quốc tế – Công tác Giáo hội:
Năm 2010, Ni sư có duyên sang Hoa Kỳ tu học và hành đạo dưới sự hướng dẫn của Hòa thượng Pháp Sư Thích Giác Nhiên, tiếp tục phụng sự đạo pháp nơi hải ngoại.
Năm 2012, Ni sư được suy cử làm Ủy viên Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Lâm Đồng (nhiệm kỳ 2012–2016), đóng góp tích cực trong công tác Phật sự tỉnh nhà.
IV. Tâm nguyện cuối đời
Từ năm 2013, thân tứ đại vô thường khiến Ni sư lâm trọng bệnh. Dẫu đau đớn, Ni sư vẫn giữ phong thái điềm nhiên, thanh thản, ngày đêm công phu bái sám. Những ngày cuối đời, Ni sư thường dạy chúng Ni đệ tử: “Đời tu là hành trình về lại chính mình. Giữ tâm thanh tịnh là giữ được Phật trong lòng. Có học mà không tu là chưa đủ, có tu mà quên hạnh nguyện độ sanh là chưa trọn. Các con hãy nương theo giới luật, lấy trí tuệ làm đuốc, lấy từ bi làm đường mà đi.”
Ni sư luôn nhắc nhở chúng Ni đệ tử phải kiên định với hạnh nguyện Khất sĩ, sống giản dị, thanh bần, không quên chí nguyện ban đầu. Ni sư còn căn dặn: “Thân này rồi cũng tan theo cát bụi, nhưng pháp hạnh thì còn mãi. Các con đừng vì Thầy đã đi xa mà buông lung, phải nỗ lực tinh tấn, đem Chánh pháp làm ngọn đèn soi sáng cho đời, tiếp nối con đường mà Tổ Sư và chư Ni tiền bối đã khai mở.”
“Thân này là tạm, Pháp là thường, Tâm sáng như trăng, vượt dặm trường.
Một niệm vô sanh, về chân lý, Từ bi nối tiếp ánh đạo vàng.”
Ni sư mong rằng tịnh xá Ngọc Nguyên sẽ mãi là nơi nương tựa của hàng Ni trẻ và Phật tử gần xa, là ngôi nhà tâm linh nơi mọi người được học đạo, hành thiền, vun bồi chánh kiến và lòng từ. Vào lúc15 giờ 55 phút, ngày 30 tháng 01 năm 2014 (nhằm 30 tháng Chạp năm Quý Tỵ), Ni sư thu thần viên tịch, trụ thế 56 năm, hạ lạp 32 năm.
Sự viên tịch của Ni sư để lại niềm thương tiếc khôn nguôi cho môn đồ pháp quyến, huynh đệ đồng môn và hàng Phật tử gần xa. Một nhà giáo mẫu mực, một hành giả trí tuệ, một người con hiếu trung với Thầy Tổ – tất cả gói trọn trong cuộc đời giản dị mà cao quý.
Dẫu thân tứ đại đã trả về cát bụi, nhưng đạo hạnh và hạnh nguyện của Ni sư vẫn như ngọn đèn bất diệt giữa đêm dài sinh tử, soi sáng cho hàng hậu học trên con đường tu tập.Từ dấu chân khai sơn của các bậc Tổ Ni tiền bối, đến sự tiếp nối tận tụy của Ni sư Vân Liên, dòng chảy Ni giới Lâm Đồng vẫn mãi ngân vang: tinh tấn, khiêm cung và từ bi.
Ni sư Thích Nữ Hòa Liên
