Ở quê, hầu như nhà nào cũng có một hàng rào. Dù giàu hay nghèo, bà con làng quê đều xây cho nhà mình hàng rào chỉn chu, tươm tất. Đó là một hàng rào trải dài, bao bọc xung quanh nhà giống như thành lũy bảo vệ hoàng cung. Ở ngõ có lối dẫn vào nhà, người ta cho dựng một cánh cổng rào dung dị. Thường ngày xưa cổng rào được làm bằng tre, nứa, gỗ vì nhẹ, rẻ và bền. Mặt khác cổng rào bằng tre, gỗ có giá trị thẩm mỹ cao, gợi sự liên tưởng thanh bình, yên ả, gần gũi, man mác hơn là cổng sắt. Hơn nữa, ngày trước, do kinh tế khó khăn nên tre là vật liệu làm cổng được bà con ưa chuộng.
Có nhiều thứ dùng để làm hàng rào. Tùy vào phong cách, điều kiện, sự khéo tay mà người nhà quê cho xây dựng những hàng rào đẹp mắt, độc đáo, ấn tượng. Có nhà yêu thiên nhiên, thích sự trong lành thì xây hàng rào bằng lũy hoa dâm bụt. Mỗi buổi sáng, khi không gian còn đẫm hơi sương, mặt trời mới ló dạng thì những chú chim nhỏ xinh đã kéo nhau về kêu tíu tít. Chúng ra sức lùng trong lùm cây dâm bụt, dùng chiếc mỏ sắc nhọn và đôi mắt tinh anh tìm những tán lá cuốn tròn để bắt sâu bọ. Khi đã no nê, chúng hót vang trời mua vui cho gia chủ. Trước thềm, những lão nông ngồi uống trà nhịp đùi thích thú, thả hồn bay bổng theo tiếng hót líu lo. Buổi xế chiều, trẻ con chạy quanh hàng rào dâm bụt để hái hoa làm lồng đèn, nói cười nhốn nháo. Chơi chán chê, chúng chuyển qua trò ú tim. Hàng rào dâm bụt trở thành những nơi trú ngụ an toàn, “địch” khó mà phát hiện.
Nhiều gia đình giàu có, muốn đảm bảo sự an toàn cho tài sản nhà mình nên họ cho trồng hàng rào xương rồng. Những cây xương rồng gai góc, chịu hạn, chịu nắng trở thành bức tường thành chắc chắn, đồng thời cảnh báo ăn trộm “gai đâm chảy máu đấy nhé”. Có những bụi cây xương rồng xanh tốt, cao bằng đầu người, gây ấn tượng cho khách qua đường. Lại có nhiều gia đình yêu cây cỏ, vị thuốc nam, đã cho trồng hàng rào đinh lăng, đinh hương, sử quân tử. Nó vừa mang tính thẩm mỹ, thân thiện còn là bài thuốc quý khi bà con thôn quê cần dùng. Cũng có nhà dùng cây gỗ như tre, củi dừa, rồi đóng thành cọc, trải dài. Những ô vuông phức hợp không theo một qui tắc nào, đôi khi vô trật tự nhưng lại giống như một nghệ thuật sắp đặt có tính mỹ thuật cao. Càng nhìn càng thấy thích mắt. Ở một số vùng cao, bà con đồng bào thiểu số còn làm hàng rào đá rất mộc mạc, chắc chắn và gần gũi với thiên nhiên. Việc xếp từng viên đá và làm cho chúng cố định không phải là dễ dàng. Nhưng qua những đôi tay khéo léo, chịu thương chịu khó, hàng rào đá được định hình, vững chãi cùng thời gian.
Khách đến nhà, không phải bấm chuông như ở thành thị mà đứng trước cổng rào và gọi. Tiếng chó sủa, mèo kêu, nhắc nhở gia chủ có người đến thăm. Hàng rào thôn quê dù chỉ là hình thức (bởi không bảo vệ được trộm cắp) nhưng ít ra qua đó thấy được sự thanh bình, yên ả, hiền hòa như chính con người thôn quê.
Đặng Trung Thành (ĐSHĐ-130)
