Thiền lâm bảo huấn ~ Quyển Thứ Nhất (Đoạn 9)

Viên Thông Nột viết: Tích Bách Trượng Ðại Trí thiền sư kiến tùng lâm, lập qui củ, dục cứu Tượng, Quý bất chính chi tệ. Tằng bất tri, Tượng, Quý học giả, đạo qui củ, dĩ phá Bách Trượng chi tùng lâm. Thượng cổ chi thế, tuy sào cư huyệt xứ, nhân nhân tự luật. Ðại trí
chi hậu tuy cao đường quảng hạ, nhân nhân tự phế. Cố viết: “An nguy đức giả, hưng vong số dã”. Cẩu đức khả tương, hà tất tùng lâm cẩu số khả bằng hạt dụng quy củ.

Dã Lục.

9.- DỊCH NGHĨA:

Viên Thông Nột thiền sư nói: Ngày xưa Bách Trượng Ðại Trí¹ thiền sư kiến lập tùng lâm, đặt ra qui củ² muốn cứu vãn cái tệ bất chính đời Tượng Quý³. Nào ngờ đâu, người học ở đời Tượng Quý, lại trộm qui củ để phá hoại tùng lâm của Bách Trượng. Người đời thượng cổ, tuy nằm hang ở lỗ, nhưng ai nấy đều tự đặt mình trong luật lệ. Người đại trí trở về sau, tuy thênh thang trong nhà cao cửa rộng, nhưng ai nấy đều tự bỏ mất mẫu mực. Cho nên nói: “An nguy ở đức⁴ vậy, hưng vong ở số vậy”. Nếu nương vào đức thì hà tất phải dựng ra tùng lâm, nếu bằng vào số thời cần gì phải dùng đến quy củ.

Dã Lục.

1. Bách Trượng Ðại Trí: Truyền Ðăng Lục quyển 6 chép: “Bách Trượng là pháp tự của Mã Tổ Ðạo Nhất tên là Hoài Hải, ở núi Bách Trượng thuộc Hàng Châu, tên hiệu là Ðại Trí, soạn bộ Bách Trượng Thanh Qui cho thiền tông”
2. Qui củ: Qui là cái đồ làm hình tròn; củ là cái khuôn làm hình vuông, nên qui củ có nghĩa là luật lệ.
3. Tượng, Quí: Ðức Phật tịch diệt sau 500 năm thì giáo pháp của ngài thuộc thời chánh pháp, sau 1000 năm là thời Tượng pháp, sau 10.000 năm là thời Mạt pháp.
4. An nguy ở đức: Lời của Tấn Ðàm Tử: An nguy đức dã, hưng vong số dã. Ðức là người có đức thì chốn tùng lâm an, không có đức thì chốn tùng lâm nguy. Số là thời vận; nghĩa là an nguy ở người nhưng hưng vong ở thời vận