Trẻ con đều thích ăn vặt. Nhất là những que kem (cà rem) ngọt ngào, gây cảm giác mát lạnh, thèm thuồng. Nhớ hồi nhỏ, con nít xóm tôi mê cà rem lắm. Nhà nào cũng thiếu thốn, nhưng vẫn cho con chút ít tiền để mua bánh kẹo hoặc cà rem. Những món kẹo bánh thì có đầy ở các tiệm tạp hóa, ăn mãi cũng chán. Chỉ có cà rem là lúc nào cũng cảm thấy ngon.
Trong ký ức tôi, bác bán cà rem hiện lên với dáng người gầy gò, nước da ngăm đen sạm nắng, chiếc nón lưỡi trai cũ kỹ sụp xuống che nửa khuôn mặt. Nhớ lắm những lần hễ nghe thanh âm leng keng, leng keng mà bác bán cà rem đưa tay lắc lắc từ xa là bọn trẻ chúng tôi nhốn nháo, náo nức ùa ra đường để ngóng bác đạp xe tới. Những đứa không tiền thì chạy vội vào nhà đong lít lúa, xách cặp dừa khô, hoặc đôi dép nhựa để đổi lấy một cây cà rem. Không những con nít mà người lớn cũng mê cà rem, xúm xít cùng bọn trẻ vây quanh thùng cà rem để thỏa cơn thèm. Chúng tôi huyên thuyên, nhảy nhót, hối thúc khiến bác bán cà rem phải mệt nhoài. Dù vậy, hễ bán đắt là bác vui ngay!
Để có được chiếc xe cà rem không phải đơn giản. Hồi đó không có chuyện cơ sở sản xuất bao tiêu trọn gói cho người bán từ sản phẩm đến phương tiện mà phải tự chi tất cả. Xe đạp đòn dong ngày xưa đâu rẻ, rồi chiếc thùng cà rem cũng tốn không ít tiền. Thùng cà rem là một chiếc thùng mút xốp giữ lạnh, bên trong có thêm một khối nhôm hình vuông để trữ kem. Chiếc thùng kem được ràng sau yên xe đạp một cách chắc chắn, thử thách mọi địa hình. Mỗi ngày, người bán phải đạp xe qua nhiều con đường gắng bán cho hết. Nếu không khối cà rem cứng như tuyết sẽ tan chảy như mưa. Thường các bác cà rem (cách mà trẻ con chúng tôi hay gọi người bán) sẽ dùng cái khuôn nhôm hình ống xắn xuống khối kem, sau đó ghim một que tre vào, lấy mảnh giấy trắng mềm quấn bên ngoài để sẵn trong khối kem tuyết. Khi bọn trẻ mua, bác cà rem chỉ việc mở nắp thùng lấy từng que bán cho nhanh. Nhưng nếu khách hàng đông quá, phải chịu khó đợi bác làm các thao tác tách que cà rem ra khỏi khối.
Cà rem có nhiều loại, nào là đậu đỏ, đậu đen, đậu xanh (thời gian sau người ta còn làm mít, sữa, cà rem bánh phễu,…). Cho dù loại nào thì nó vẫn thơm ngon, mát lạnh. Tôi mê lắm cái cảm giác cầm que cà rem lên, lột mảnh giấy trắng ra rồi liếm cho sạch những mảng cà rem ấy (ngày ấy trẻ con đói khổ nên ăn cái gì cũng phải hết sạch). Sau đó thì mút que cà rem từ từ để cảm nhận vị ngọt, mát, béo ngậy, thơm lừng sầu riêng và cảm giác thăng hoa khi làn khói lạnh bay nghi ngút. Dù lạnh trong vòm miệng, buốt đến tận nướu răng, trí não, nhưng chẳng hề gì. Những hạt đậu đỏ, đen, hòa cùng cà rem lạnh, nhai sần sật thật đã chân răng. Những khối kem vơi dần, vơi dần theo sự thèm thuồng của bọn trẻ… Đến khi chỉ còn trơ que tre thì lòng tiếc nuối. Nhiều đứa nhà có điều kiện, mua liền 3-4 cây đứng ăn trong chóng vánh khiến những đứa nhà nghèo như chúng tôi cảm thấy tủi thân.
Thương lắm những ngày mưa dầm hay những khi trẻ con không tiền. Bác cà rem đạp xe ngang xóm tôi, cố ý chậm lại, tay lắc leng keng liên tục để nhắc bọn trẻ… Chúng tôi từ trong nhà thò đầu ra cửa sổ, ánh mắt “hết tiền” xoe tròn hy vọng nhìn theo… Bác cũng buồn lây, những vòng xe quay tròn nặng trĩu, buồn xo. Tiếng rao cuốn vào cơn mưa tầm tã đến tuyệt vọng, mỏi mòn. Thanh âm leng keng, leng keng vọng lại đến nao lòng. Hôm ấy, đoan chắc rằng gia đình bác phải ăn cà rem trừ cơm…
Bây giờ, người bán cà rem dạo dù hiếm nhưng vẫn còn. Thỉnh thoảng trên các con hẻm nhỏ hay dọc những triền đê trải nhựa, người ta lại nghe văng vẳng tiếng rao. Chỉ có khác là thay vì tiếng lắc chuông leng keng, bác cà rem cho gắn hẳn chiếc loa điện tử phát ra giọng nói tiện lợi. “Kem đây! Kem đây! Năm ngàn một que. Xin mời! Xin mời!”, âm thanh rõ ràng từng chữ, vang vọng xa xa nghe thật vô hồn. Dù đã U50 nhưng tôi vẫn thích mua kem dạo. Hễ nằm trong nhà nghe tiếng rao là ngồi bật dậy chạy ra đường mua cho bằng được. Ăn để hoài niệm, để nhớ về cái tuổi thơ hồn nhiên tươi đẹp của thời khó khăn. Cà rem bây giờ nhiều màu sắc, nguyên liệu hơn xưa, nhưng sao mùi vị chẳng ngon bằng. Phải chăng khi do cuộc sống đủ đầy nên người ta không còn cảm giác ngon miệng? Chao ôi, nghĩ đến lòng lại nhớ đến những tiếng leng keng của thuở thiếu thời!
Trần Thái Học {ĐSHĐ-151}
