“Chơn Như tự tánh là Chơn Phật
Tà kiến tam độc tức ma vương
Lúc tà mê, ma tại thân nương
Khi Chánh kiến, Phật thường tại thế”.
Bởi Phật tánh là chỗ tuyệt đối, thanh tịnh vô vi, phổ biến lập ra cả thảy các pháp. Thật thể của nó vốn như nhiên không động, cũng không thêm bớt. Ấy là cái nguyên lý bất diệt, không thiện, không ác, chẳng phải thường, chẳng phải vô thường. Đức Phật độ chúng sanh, chỉ căn cứ ở môn phương tiện làm gốc. Người chấp hữu thường, Đức Phật nói vô thường. Hễ chúng sanh chấp vô thường, Phật lại nói hữu thường, chung qui là Ngài phá chỗ mê chấp tà kiến, để dẫn tới chỗ Chánh kiến.
Bát Chánh đạo con đường duy nhất
Đưa chúng sanh thoát khỏi đường mê
Để sanh linh biết lối trở về
Không chìm đắm trong đường lục đạo.
Các pháp phát hiện ở con mắt phàm, thấy có sai biệt, ở con mắt của bậc Chánh giác hay các vị Bồ tát lại thấy Chơn thường và bình đẳng, không có gì sai khác. Cũng như nước và sóng nào có khác nhau? Rời nước không có sóng, rời sóng cũng không có nước, tuy hai mà một. Vì lẽ ấy nên Đức Phật dạy rằng: “Phiền não tức Bồ đề, bình đẳng tức sai biệt”. Chỉ cần chúng ta hiểu được như thế, khi phiền não nổi lên, tư duy chuyển hóa, lập tức được sáng suốt, tức là chúng ta đã được Bồ đề, sáng suốt Giác ngộ, không phải kiếm tìm trí huệ ở đâu xa. Giống như ngôi nhà tăm tối nhiều năm chỉ cần thắp lên một hoặc nhiều ngọn đèn, thì bóng tối lùi dần và mất hẳn. Ngôi nhà sáng sủa và đẹp đẽ, không phải do tự nhiên mà có, do tự tay con người dùng phương tiện để thắp lên ánh sáng. Cũng vậy, trí huệ phát sanh là nhờ chúng ta tư duy quán chiếu, chuyển hóa phiền não khổ đau, lâu ngày căn bản phiền não, tùy phiền não lùi dần, Chơn tâm Phật tánh tự hiển bày.
Mây đen phủ kín cả càn khôn
Gió Giới xua tan chẳng trường tồn
Chẳng thật, chẳng hư, chơn Phật tánh
Vầng ô, tỏa sáng khắp càn khôn.
Bởi Đạo ở nơi tâm, nên Đức Phật dạy rằng: “Phật tức tâm, tâm tức Phật”. Thành Đạo là do nơi tâm thực hành, chứ không phải do miệng tranh luận, càng tranh luận ắt càng xa cái đạo. Người tu cốt cần yếu phải thấy tự tánh, thấy Phật thiệt nơi tánh mình. Mà Phật là gì? Là sự Giác ngộ thấy biết sáng suốt, có đủ lương tri, động, tịnh tự biết, các điều tà vạy đều dứt tuyệt. Nếu giữ tự tánh được như thế, thì tự tánh tức là Phật.
Chúng sanh sở dĩ bị lưu chuyển trong sáu nẻo luân hồi là bởi mê mất bổn tâm, nhận thân tứ đại là thật. Do sự nhận lầm ấy mới sinh ra Chấp Ngã và Chấp Ngã sở hữu. Nhiều gia đình vì tranh đoạt gia tài mà đâm giết lẫn nhau, hay xê dịch hàng rào hơn thua một tấc đất, xô xát đánh nhau, để rồi một người chết tại chỗ và một người vào tù đợi ngày chịu án tử hình. Tình thâm cùng huyết thống, nay trở thành hận thù kiếp này rồi đến nhiều kiếp lai sanh. Bởi chúng sanh không biết các pháp đều do duyên sanh, do nhiều nhân duyên giả hợp sanh, để thành một pháp. Trong kinh có câu: “Phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng”, ở trần gian không có gì ngoại lệ, hễ có hợp thì phải có tan, có sanh ắt phải có tử. Đức Phật từng dạy rằng: “Nhứt thiết hữu vi pháp, như mộng, huyễn, bào, ảnh, như lộ diệc, như điển, ưng tác như thị quán”. Bởi thế, chúng ta cần phải “Văn nhi tư, tư nhi tu”. Nghe rồi suy nghĩ, tư duy quán chiếu, quán chiếu để áp dụng vào cuộc sống hàng ngày, có như thế mới tìm được cho mình một cuộc sống an lạc, dù là ít giờ trong một ngày cũng được hạnh phúc trong đời sống tu hành. Nếu người học đạo chẳng sáng tỏ Chơn tâm, thì làm sao dứt được cội rễ sanh tử luân hồi? Một khi cội rễ luân hồi dứt rồi, thì các thức không có chỗ nương tựa, từ đó mới trở về tự tánh thanh tịnh của chính mình.
Tất cả các cảnh, các pháp, đều do tâm, tức là Như Lai tàng mà phát ra, cho nên nói: “Một là tất cả”. Biết rõ ngoài tâm không có cảnh, ngoài cảnh không có tâm. Tâm với cảnh vốn là một, chẳng phải hai. Cũng như nước biển, thể của nó là lỏng, là mặn, đựng vào chai, hũ v.v… thì gọi là nước chai, nước hũ, tên gọi có khác, nhưng thể của nước vẫn như nhau. Quay lại tâm, ngàn đời tâm vẫn thanh tịnh, sáng suốt, chỉ vì lầm chấp, chia chẻ phân biệt nên mới khổ đau, bây giờ học hỏi giáo lý của Đức Như Lai, chúng ta biết được bỏ vọng, quay về sống với Chơn tâm của chính mình.
Còn nếu tâm mình mê muội tà vạy, thấy, biết chẳng Chơn chánh, sanh Tham, Sân, Si theo các điều tà kiến, làm những sự vô minh bất chánh, ấy thật là ma vương ở nơi tâm mình. Giác ngộ Chánh kiến là Phật, mê muội tà kiến là ma vương. Tâm mình có mê, có giác, có tà, có chánh. Người tu phải biết biến ma là Phật, tà kiến biến thành Chánh kiến. Ấy là cách phản vọng qui chơn, đổi phiền não thành Bồ đề. Đây là phép “đốn ngộ nhập đạo, là phép trực chỉ chơn tâm kiến tánh thành Phật”. Nếu người tu hành không biết cái Chánh pháp này, đi tìm cái đạo ở ngoài, chỉ luống uổng công, rốt cuộc cũng ở trong vòng luân hồi chuyển biến, sanh sanh, diệt diệt, không bao giờ vui hưởng cảnh Niết bàn.
Điều quan trọng nhất của người tu hành là phải giữ Giới thanh tịnh, nghĩa là phải dứt tuyệt dâm tâm và hóa sạch dâm căn. Nhưng phải biết tánh dâm do đâu mà phát, rồi phải diệt nó bằng cách nào? Người tu trí tuệ phải biết cái động trong cái tịnh, nhận thấy tánh dâm do nơi tánh tịnh mà sanh. Vậy khi thấy tánh động thì phải biết cách hóa giải nó, đem nó về cảnh tịnh, lấy Giới luật răn nhắc, khỏi bị sự phiền não tràn lan. Nếu buông theo dục tình, thì sa vào chỗ hữu lậu, sanh tử luân hồi.
Trở ngại đường tu chính buông lung
Sắc, tài, danh vọng, chẳng ngại ngùng
Tâm niệm xuất trần dần thoái chuyển
Biển Giới nhiệm mầu chẳng bao dung.
TKN. Phước Giác {ĐSHĐ-156}
Ghi lại từ những bài giảng dạy của Hòa Thượng thượng Từ hạ Thông, Hòa Thượng thượng Minh hạ Thông trong các khóa HUÂN TU.
